Email · kontakt@ine.org.pl
Instytut Nowej Europy Instytut Nowej Europy Instytut Nowej Europy Instytut Nowej Europy
  • O nas
  • Publikacje
      • Publikacje

        Najważniejsze kategorie materiałów publikowanych przez Instytut w ramach prowadzonej działalności badawczej i analitycznej.

      • ZOBACZ WSZYSTKIE PUBLIKACJE

      • Analizy
        Analizy międzynarodowe oraz komentarze bieżące przygotowywane przez naszych ekspertów i analityków
      • Raporty
        Kompleksowe opracowania tematyczne z zakresu stosunków międzynarodowych oraz zagadnień społeczno-politycznych
      • Wideo
        Nagrania z debat eksperckich oraz odcinki tematycznych wideopodcastów tworzonych przez naszych ekspertów
      • Mapy
        Selekcja map obrazujących międzynarodowe systemy sojuszy oraz wizyty zagraniczne kluczowych polityków
  • Programy
      • Programy

        Główne obszary działalności badawczej i publikacyjnej Instytutu z osobnymi zespołami ekspertów, funkcjonującymi pod kierunkiem dyrektora danego programu.

      • STRONA PROJEKTU TRÓJMORZE (ENG)

      • Europa
        Analizy i komentarze poświęcone integracji europejskiej oraz miejscu Europy na politycznej i gospodarczej mapie świata
      • Bezpieczeństwo
        Opracowania z zakresu bezpieczeństwa międzynarodowego i wewnętrznego poszczególnych państw, ze szczególnym uwzględnieniem roli NATO
      • Indo-Pacyfik
        Przegląd sytuacji polityczno- gospodarczej w regionie, stanu rywalizacji USA-Chiny oraz polityki
      • Trójmorze
        Analizy i opracowania dotyczące Inicjatywy Trójmorza z uwzględnieniem perspektyw tworzących ją państw
  • Ludzie
      • Ludzie

        Instytut Nowej Europy tworzy zespół zaangażowanych osób z zarządem na czele, a także eksperci i wolontariusze. Działania INE wspiera Rada Programowa, która stanowi zaplecze merytoryczne.

      • Zespół i eksperci
        Członkowie zespołu INE odpowiadają za bieżące funkcjonowanie Instytutu, piszą własne analizy, jak również pomagają ekspertom w tworzeniu ich opracowań.
      • Wolontariusze
        Wolontariusze INE stanowią ważną część naszego zespołu. Dzięki ich energii, pomysłowości i zaangażowaniu możliwe jest realizowanie wielu ważnych dla Instytutu projektów.
  • Kontakt – Kariera
  • Polish-Czech Forum
  • English
Instytut Nowej Europy Instytut Nowej Europy
  • O nas
  • Publikacje
      • Publikacje

        Najważniejsze kategorie materiałów publikowanych przez Instytut w ramach prowadzonej działalności badawczej i analitycznej.

      • ZOBACZ WSZYSTKIE PUBLIKACJE

      • Analizy
        Analizy międzynarodowe oraz komentarze bieżące przygotowywane przez naszych ekspertów i analityków
      • Raporty
        Kompleksowe opracowania tematyczne z zakresu stosunków międzynarodowych oraz zagadnień społeczno-politycznych
      • Wideo
        Nagrania z debat eksperckich oraz odcinki tematycznych wideopodcastów tworzonych przez naszych ekspertów
      • Mapy
        Selekcja map obrazujących międzynarodowe systemy sojuszy oraz wizyty zagraniczne kluczowych polityków
  • Programy
      • Programy

        Główne obszary działalności badawczej i publikacyjnej Instytutu z osobnymi zespołami ekspertów, funkcjonującymi pod kierunkiem dyrektora danego programu.

      • STRONA PROJEKTU TRÓJMORZE (ENG)

      • Europa
        Analizy i komentarze poświęcone integracji europejskiej oraz miejscu Europy na politycznej i gospodarczej mapie świata
      • Bezpieczeństwo
        Opracowania z zakresu bezpieczeństwa międzynarodowego i wewnętrznego poszczególnych państw, ze szczególnym uwzględnieniem roli NATO
      • Indo-Pacyfik
        Przegląd sytuacji polityczno- gospodarczej w regionie, stanu rywalizacji USA-Chiny oraz polityki
      • Trójmorze
        Analizy i opracowania dotyczące Inicjatywy Trójmorza z uwzględnieniem perspektyw tworzących ją państw
  • Ludzie
      • Ludzie

        Instytut Nowej Europy tworzy zespół zaangażowanych osób z zarządem na czele, a także eksperci i wolontariusze. Działania INE wspiera Rada Programowa, która stanowi zaplecze merytoryczne.

      • Zespół i eksperci
        Członkowie zespołu INE odpowiadają za bieżące funkcjonowanie Instytutu, piszą własne analizy, jak również pomagają ekspertom w tworzeniu ich opracowań.
      • Wolontariusze
        Wolontariusze INE stanowią ważną część naszego zespołu. Dzięki ich energii, pomysłowości i zaangażowaniu możliwe jest realizowanie wielu ważnych dla Instytutu projektów.
  • Kontakt – Kariera
  • Polish-Czech Forum
  • English
maj 25
Analiza, Indo-Pacyfik, Publikacje, USA

Strategiczne okrążenie. Ewolucja porozumienia AUKUS i jego znaczenie dla regionu Indo-Pacyfiku

25 maja, 2023

Tekst przygotowany w ramach Akademii INE, cyklu publikacji tworzonych przez młodych analityków i praktykantów Instytutu Nowej Europy.

Na początku marca bieżącego roku, po 18 miesiącach od ogłoszenia paktu AUKUS pomiędzy Australią, Wielką Brytanią i Stanami Zjednoczonymi ujawniono prawdziwy zakres ambicji anglosaskich sojuszników. Z uwagi na nakłady inwestycyjne i skalę wymiany technologicznej można postawić tezę, że koalicja będzie stanowić jeden z fundamentów amerykańskiej strategii odstraszania na Indo-Pacyfiku. Współpraca obliczona na dekady gwarantuje utrzymanie bliskiego sojuszu między Australią a USA i pełne opowiedzenie się Canberry po stronie Waszyngtonu w rywalizacji z Chińską Republiką Ludową (ChRL). Wielka Brytania – targana kryzysami politycznymi i wizerunkowymi – może traktować porozumienie jako sukces stanowiący jeden z niewielu argumentów na poparcie tezy o powodzeniu polityki Global Britain, nakreślonej przez Borisa Johnsona. Poza nadchodzącą akcesją do handlowego paktu The Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP) jest to kolejny ambitny krok potwierdzający brytyjski przechył (tilt) na Indo-Pacyfik. Z perspektywy Chin, które stanowią raison d’etre ambitnego formatu AUKUS nowe ustalenia jedynie wzmocnią przeświadczenia wśród decydentów w Pekinie o amerykańskiej strategii powstrzymywania. Podobnie jak w przypadku ostatniej zimnej wojny i stosowania koncepcji wybitnego sowietologa George’a Kennana, USA wraz ze swoimi sojusznikami szykuje się na kolejną długotrwałą rywalizację.

Sojusznicy na dobre i na złe. Kontekst historyczny

Z uwagi na wspólne doświadczenia podczas II wojny światowej zarówno Wielka Brytania, jak i Australia w kolejnych dekadach zyskały zasłużone miano kluczowych sojuszników Stanów Zjednoczonych. “Specjalna relacja” pomiędzy Londynem a Waszyngtonem wyrosła na korzeniach wspólnej walki z totalitaryzmem, a także mnogości podobieństw na tle kulturowym, językowym czy ideowym. Royal Navy w 1958 r., jako jedyna marynarka wojenna w ramach NATO otrzymała amerykańską technologię niezbędną do produkcji okrętów podwodnych z napędem nuklearnym wyposażonych w pociski balistyczne (SSBN – Ship Submersible Ballistic Nuclear). Jednostki te stanowiły fundament triady nuklearnej Sojuszu i szerszej strategii odstraszania w obliczu przeważających sił konwencjonalnych Związku Radzieckiego. Canberra również zdecydowała się oprzeć swoją strategię bezpieczeństwa na sojuszu z Amerykanami, pomimo wieloletniej zależności od gwarancji Wielkiej Brytanii. Punkt zwrotny w tej relacji nastąpił w lutym 1942 r po upadku Singapuru, kiedy Royal Navy straciła możliwość i wolę do projekcji siły na Pacyfiku. Przez kolejne dekady, aż po wojny z terrorem na Bliskim Wschodzie oba państwa stawały u boku Stanów Zjednoczonych, udowadniając swoją lojalność i wzmacniając wzajemne zaufanie. Podczas wojny w Iraku w 2003 r. Brytyjska administracja Tony’ego Blaira poza wsparciem wojskowym odegrała pierwszorzędną rolę w ostatecznie nieudanej próbie stworzenia politycznego i prawnego uzasadnienia inwazji.

Nie ulega wątpliwości, że obecnie punkt ciężkości amerykańskiej polityki zagranicznej nieuchronnie przesuwa się na Indo-Pacyfik. Ewolucja paktu AUKUS wpisuje się w szerszą strategię Waszyngtonu wobec Chin opartą na zintegrowanym odstraszaniu (integrated deterrence), w której powstrzymywanie i odstraszanie wojskowe odgrywa jedną z głównych ról.

W przypadku inicjatywy AUKUS warto także zwrócić uwagę na jej ekskluzywność. Podobnie jak w przypadku Sojuszu Pięciorga Oczu, złożonego wyłącznie z państw anglosaskich, AUKUS jest oparty na fundamencie zaufania zarezerwowanego dla najbliższych sojuszników USA. Skala współpracy w ramach paktu stoi na zupełnie innym poziomie niż ma to miejsce chociażby w przypadku formatu Quad, który do tej pory nie doczekał się instytucjonalizacji czy stworzenia stałego sekretariatu. 

AUKUS jako nowy etap anglosaskiej współpracy

13 marca 2023 r. miało miejsce ogłoszenie długofalowych ram kooperacji w ramach AUKUS. Wystąpienie w San Diego, było naznaczone dużą dozą symbolizmu, wynikającą z bliskich relacji między USA i innymi państwami anglosaskimi, które umocniły się od II wojny światowej. Trzej przywódcy spotkali się by przekazać wiadomość potwierdzającą wspólnotę percepcji zagrożeń i chęć utrzymania strategii bezpieczeństwa, której celem jest utrzymanie status quo. Do tej pory, powszechne informacje wskazywały, że Australia miała pozyskać co najmniej 8 okrętów podwodnych o napędzie jądrowym (SSN – nuclear-powered general-purpose attack submarine) we współpracy z producentami z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Odbyło się to kosztem kontraktu z francuskim koncernem Naval Group obejmującym zakup okrętów konwencjonalnych typu Barracuda. W słowach jednego z członków francuskiej administracji umowa z Australią miała być “50-letnim małżeństwem”. Paryż doznał wówczas nie tylko upokorzenia na tle dyplomatycznym, ale został również pozbawiony 33 mld USD, które miały zasilić francuski przemysł zbrojeniowy. Ostatecznie, w czerwcu 2022 r. Australijczycy wypłacili odszkodowanie w wysokości $585 mln. Umowa była również fundamentem francuskiej strategii regionalnej, którą prezydent Emmanuel Macron zapowiedział w Sydney w marcu 2018 r., określając Francję jako “potęgę indo-pacyficzną”. Dzięki licznym posiadłościom Francuzi posiadają drugą największą wyłączną morską strefę ekonomiczną na świecie, co wydaje się uzasadniać znaczącą obecność wojskową, wynoszącą 7 tys. żołnierzy. Co więcej, niektórzy eksperci zaznaczają, że strategicznym celem Francji jest współtworzenie globalnego systemu wielobiegunowego, w którego centrum miałby znajdować się właśnie Indo-Pacyfik. Rozłam między Paryżem a Waszyngtonem, który ówczesny minister obrony Francji Yves Le Drian określił “ciosem w plecy” porównywano do sporów, które cechowały feralną interwencję w Iraku w 2003 r. Brytyjczycy zostali z kolei oskarżeni o oportunizm a ich rolę w umowie przyrównano do “piątego koła u wozu”. Pomimo intensyfikacji kryzysu politycznego, Waszyngton i Londyn podjęły w ostatnich kilkunastu miesiącach daleko idące kroki, aby polepszyć stosunki z Paryżem. W 2022 r. Emmanuel Macron złożył wizytę państwową w Waszyngtonie, podczas której Joe Biden podkreślał rolę Francji jako najstarszego i najbardziej lojalnego sojusznika USA. Podobnie do relacji z Francją podchodzi obecny premier Wielkiej Brytanii Rishi Sunak, który w odróżnieniu od swoich poprzedników nie wydaje się być zainteresowany zaognianiem konfliktu z Unią Europejską. Niedawne powstanie formatu Windsor stanowi dowód na odmienną interpretację stosunków z kontynentem przez obecnego lidera Torysów. Co więcej, w aktualizacji do strategii bezpieczeństwa narodowego z 2021 r. o nazwie Integrated Review, Londyn zapowiedział potrzebę posiadania stałej obecności wojskowej na Indo-Pacyfiku we współpracy z francuską marynarką. Potwierdzeniem tych planów był wspólny komunikat przywódców obu krajów z 10 marca, w którym ogłoszono koordynację działań lotniskowców obu krajów w regionie.

Odnośnie do aspektów technicznych nowych ustaleń, warto zwrócić uwagę na fakt, że horyzont czasowy otrzymania okrętów nowej generacji rozciąga się aż do 2040 r. Bazując na przeszłości tego typu zamówień w Wielkiej Brytanii i USA, można założyć, że dostawa opóźni się o kolejne lata. Z uwagi na czas oczekiwania, utrzymujące się zagrożenie ze strony Chin i planowany koniec użytkowania okrętów klasy Collins pod koniec obecnej dekady, Australia ma pozyskać od 3 do 5 amerykańskich jednostek klasy Virginia. W bliższej perspektywie, bo już od 2027 r. w ramach Submarine Rotational Force West 4 jednostki amerykańskie i 1 brytyjska typu Astute będą częścią rotacyjnej obecności w porcie HMAS Stirling w Perth. Działania te mają na celu doraźne zapełnienie luki w zdolnościach, która powstanie po wycofaniu starszych jednostek. Obserwatorzy wskazują na niepewność planu wynikającą z ograniczonych możliwości amerykańskiego przemysłu stoczniowego i rosnących wymaganiach US Navy. Ostatecznie, główny filar porozumienia AUKUS ma zapewnić Royal Australian Navy (RAN) co najmniej 8 okrętów klasy SSN-AUKUS, które będą produkowane na bazie brytyjskiego projektu nowej generacji Submersible Ship Nuclear Replacement (SSNR) w połączeniu z zastosowaniem amerykańskiej technologii vertical-launch system (VLS). Koncerny brytyjskie, które mogą najbardziej zyskać na umowie to BAE Systems, który jest odpowiedzialny za budowę jednostek klasy Astute, a także Rolls Royce, który ma zapewnić reaktory dla nowych jednostek. Brytyjczycy w kolejnej dekadzie planują wdrożyć do służby również nowe okręty SSBN klasy Dreadnought. Obecnie Royal Navy wciąż polega na 4 jednostkach SSBN klasy Vanguard, które stanowią jedyną możliwość przenoszenia broni jądrowej. Poza tym marynarka ma dysponować 7 okrętami klasy Astute (SSN). Pierwsze jednostki nowej generacji SSN-AUKUS mają być wyprodukowane w brytyjskiej stoczni w Barrow, a po zakończeniu procesu wymiany technologii także w australijskim Adelaide. Skala powiązania rozwiązań wykorzystanych w okrętach, obejmująca wspólny system komunikacyjny, sonar czy system prowadzenia ognia ma zapewnić bezprecedensowy poziom interoperacyjności.

Należy zaznaczyć, że przed paktem AUKUS współpraca militarna Australii ze Stanami Zjednoczonymi pogłębiała się już od dłuższego czasu. Skalę kooperacji obrazuje fakt, że w 2019 r. Australia stała się drugim po Arabii Saudyjskiej importerem amerykańskiego uzbrojenia.

W ramach licznych kontraktów zbrojeniowych Royal Australian Air Force (RAAF) została wzmocniona o 72 myśliwce F-35A Lightning II czy samoloty Boeing EA-18G Growler. Inne formy pomocy obejmują prace nad rozwojem pocisków hipersonicznych czy zwiększenie ilości jednostek U.S Navy stacjonujących w australijskich bazach. Australijczycy współpracują również z Amerykanami przy produkcji nowych pocisków taktycznych PrSM, kompatybilnych z wyrzutniami HIMARS. Nowa generacja, która długofalowo ma zastąpić pociski ATACMS oferuje większy zasięg i możliwość załadowania większej ilości pocisków.

Długa droga do sukcesu. Strategiczny horyzont czasowy porozumienia

Jednym z kluczowych wyzwań dla spełnienia wizji AUKUS będzie utrzymanie konsensusu politycznego w trzech państwach jednocześnie. Bez spełnienia tego czynnika, finansowanie projektu, które w skrajnym scenariuszu może wynieść niemal 370 mld USD stanie pod poważnym znakiem zapytania. Inne bardziej optymistyczne prognozy wskazywały na zakres kosztów w granicach 180-245 mld USD. Obawy te uspokaja mocno ugruntowane przeświadczenie o strategicznym zagrożeniu ze strony Chin powszechne zarówno wśród decydentów, jak i w opinii publicznej we wszystkich państwach. Jest to jeden z niewielu obszarów, który zdaje się łączyć mocno spolaryzowane obozy polityczne w Stanach Zjednoczonych. W Londynie i Canberze nastawienie wobec Pekinu również w zasadzie pozostaje niezmiennie jastrzębie. Warto jednak zwrócić uwagę, że po zeszłorocznej wygranej w wyborach parlamentarnych nowa administracja Partii Pracy Australii wykazuje się większą ilością dobrej woli wobec Chin niż rząd S. Morrisona. Z kolei marcowa aktualizacja brytyjskiej białej księgi, która ukazała się już pod przywództwem R. Sunaka definiuje ChRL jako “wyzwanie mające zdefiniować obecną epokę”.

Z uwagi na wypowiedzi niektórych obserwatorów, doprecyzowania wymaga kwestia nieproliferacji broni jądrowej, która od podpisania traktatu w Rarotonga w 1986 r.  jest stałą częścią polityki zagranicznej państw pacyficznych. Na początku należy podkreślić, że nowe okręty, które planuje pozyskać RAN nie mają być wyposażone w głowice nuklearne. Ich wyjątkowość w tej dziedzinie polega jedynie na wykorzystywanym napędzie, który pozwala na bezkonkurencyjny zasięg i długość operowania. Plan pozyskania okrętów jest zgodny także z postanowieniami traktatu NPT z 1968 r. Jednocześnie, w momencie wdrożenia swoich jednostek Australia zostanie jedynym państwem bez arsenału strategicznego z tym typem okrętu podwodnego. Pomimo wyraźnych różnic między przenoszeniem broni jądrowej a używaniem napędu opartej na tej technologii, Chińczycy w oficjalnym oświadczeniu oskarżyli członków paktu AUKUS o nielegalny transfer materiałów jądrowych, mających służyć jak broń masowego rażenia.

Po wydaniu oświadczenia o rozwoju formatu, większość australijskich analityków poparła plan, wskazując na korzyści operacyjne, technologiczne czy ekonomiczne związane z produkcją okrętów i zaangażowaniem podmiotów krajowych. Rząd w Canberze zakłada, że projekt może stworzyć niemal 9 tysięcy nowych miejsc pracy. Jeden z ekspertów ASPI jest zdania, że ambicja stojąca za paktem AUKUS wzmacnia pozycję Australii, ponad status średniego mocarstwa (middle power). Za największe wyzwanie wskazywana jest potrzeba przetrenowania i pozyskania większej ilości marynarzy, jak i dostosowanie doktryny RAN do nowej struktury floty. Używane od lat 90. okręty typu Collins potrzebują jedynie 60 członków załogi w porównaniu do 140 marynarzy wymaganych na pokładzie jednostek klasy Virginia. Podnoszona jest również rola uniwersytetów w kształceniu specjalistów wymaganych do produkcji okrętów i rozwijania technologii wchodzących w inne filary AUKUS, jak broń hipersoniczna, drony podwodne, sztuczna inteligencja czy komputery kwantowe. Do tej pory zostało stworzonych 17 wspólnych grup do rozwoju tych obszarów. Ważnymi zaletami zacieśnienia współpracy będą efekty skali, wymiana technologii i przepływ wykwalifikowanych pracowników, które wspólnie zapewnią multum korzyści dla przemysłów wszystkich trzech państw. Kluczowe dla spełnienia tej wizji będą jednak nakłady inwestycyjne, bez których przemysł stoczniowy nie poradzi sobie z nowymi zamówieniami. W tym celu w najbliższych dwóch latach Wielka Brytania zapowiedziała między innymi pakiet w wysokości 3 mld GBP. Stany Zjednoczone, mając na uwadze rosnące kluczowe znaczenie domeny morskiej, również planują przeznaczyć 4,4 mld USD na rozbudowę zdolności produkcyjnych. Aby umożliwić zwiększoną rotacyjną obecność i pomieścić nowe okręty, gruntownej rozbudowy będą wymagać również australijskie bazy. Ponadto planowane jest stworzenie nowej placówki w Port Kembla na wschodnim wybrzeżu kraju. Na przestrzeni kolejnych dekad nakłady na renowację infrastruktury mogą wynieść dziesiątki miliardów dolarów.

Analitycy wskazują, że w przypadku wojny i zmasowanego ataku przeciwko amerykańskiej infrastrukturze znajdującej się na wyspie Guam, bazy w Australii stałyby się nieocenione dla amerykańskich okrętów podwodnych. Tym samym Australia podobnie jak podczas II wojny światowej mogłaby posłużyć jako swego rodzaju sanktuarium i baza wypadowa dla amerykańskich sił zbrojnych. Miałoby to zastosowanie szczególnie w kontekście operacji na Oceanie Indyjskim, co dodatkowo potwierdza zasadność zakupu okrętów podwodnych z niemal nieograniczonym zasięgiem. Bliskość do wąskich gardeł i kluczowych szlaków morskich jest również ważnym atutem położenia Australii, który nie umyka ocenie amerykańskich strategów. W przypadku konfliktu poza zapewnieniem lądowej głębi strategicznej Australia mogłaby pełnić rolę głównego zaplecza logistycznego i jednego z centrów operacji lotniczych w postaci bazy w Darwin. Jednym z większych krytyków porozumienia AUKUS jest znany także w Polsce Hugh White. Ekspert jest przeciwny zakupowi okrętów z napędem nuklearnym z uwagi na koszt i czas potrzebny do ich pozyskania i wdrożenia do służby. Jako alternatywę proponuje zwiększenie ilości jednostek o napędzie konwencjonalnym klasy Collins, które jego zdaniem są lepiej dostosowane do uwarunkowań strategicznych Australii. Warto zauważyć, że White nie uchodzi za zwolennika zacieśniania relacji z USA, twierdząc, że “Australia powinna szukać bezpieczeństwa w Azji, a nie przeciwko Azji”. W kontrze do tej wypowiedzi wystąpił prezes renomowanego think-tanku Lowy Institute Michael Fullilove, twierdząc, że warunki geograficzne świadczące o “tyranii dystansu” i oddaleniu Australii od jej sojuszników przemawia na korzyść okrętów z napędem atomowym. Inni zwolennicy AUKUS uważają, że w potencjalnym konflikcie z ChRL, okręty pozwoliłyby na skuteczne ograniczenie swobody operowania chińskiej marynarki w strategicznych punktach, jak Cieśnina Malakka czy znajdujący się na południe od Tajwanu Kanał Bashi. W przypadku kryzysu, australijskie okręty podwodne mogłyby skutecznie zablokować chińskie jednostki w obrębie pierwszego łańcucha wysp, w rezultacie obniżając ich zasięg i skuteczność bojową.

Chiński przemysł stoczniowy, sukcesywnie zwiększając swoją skalę zapewnił potencjał do stworzenia największej floty morskiej na świecie, która obecnie przekracza 350 jednostek. Co więcej, do końca dekady szacuje się, że ChRL wzmocni swoją marynarkę o kolejne 10 okrętów o napędzie jądrowym. Mając na uwadze obecne trendy, do amerykańskiego hasła “missile gap”, które cechowało rywalizację podczas zimnej wojny można z pewnością dodać także “ship gap”.

Pomimo obaw Pekinu przywódcy polityczni państw AUKUS jednym głosem zaznaczają, że celem paktu jest jedynie utrzymanie pokoju i stabilności w regionie.

Minister obrony Australii Richard Marles zaznacza, że interesem Australii jest uniknięcie konfliktu. Wygląda na to, że sojusznicy USA doszli do wniosku, że najskuteczniejszą polisą ubezpieczeniową przeciwko modernizacji chińskich sił zbrojnych jest odstraszanie przez stanowczość i produkcję nowoczesnych zdolności wojskowych.

AUKUS a implikacje dla europejskiego systemu bezpieczeństwa

Co istotne, zawarcie porozumienia AUKUS może przyczynić się do rozwoju zdolności także w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego. NATO od lat utrzymuje bliskie partnerstwa z sojusznikami USA w regionie Indo-Pacyfiku, jak Japonia czy Australia. Stwarza to możliwości do szerszej wymiany technologii i rozwiązań, które będą powstawać w ramach innych filarów AUKUS. Mowa tutaj szczególnie o zdolnościach związanych z rozwojem sztucznej inteligencji, quantum computing czy pocisków hipersonicznych, które w przyszłości mogłyby zwiększyć efekt odstraszania także na wschodniej flance NATO. Warto zauważyć, że inne państwa regionu, na czele z Japonią zacieśniają relacje wojskowe z krajami z Europy, jak Francja czy Wielka Brytania. W planach są między innymi umowy o wzajemnym dostępie (Reciprocal Access Agreement), na kształt tej zawartej między Canberrą a Tokio. Współpraca z Brytyjczykami dotyczy również obszaru wysokich technologii czy projektu myśliwca nowej generacji Tempest. Rezygnacja z francuskich okrętów podwodnych nie wyklucza wspólnych przedsięwzięć, jak chociażby ćwiczenia wojskowe. W kwietniu tego roku państwa AUKUS z Francją, a także innymi partnerami, jak Indie wzięły udział w morskich manewrach La Perouse w Zatoce Bengalskiej w celu wzmacniania interoperacyjności swoich flot. Australia zmieniając swoje podejście do obrony i w pełni skupiając się na przeciwdziałaniu chińskim zdolnościom będzie dążyła do wzmocnienia przede wszystkim sił powietrznych, floty, a także rozwoju pocisków precyzyjnych. Nowe realia doprowadziły do rezygnacji z planowanego zakupu bojowych wozów piechoty i armatohaubic co uderzy między innymi w niemieckich producentów. Jednym z obszarów, gdzie NATO mogłoby wspomóc Australię jest obrona cyberprzestrzeni. Potwierdzeniem ambicji Canberry w tym obszarze jest centrum do zwalczania tego typu zagrożeń o nazwie Redspice, które ma kosztować AUD 10 mld, i pozyskać 18,500 nowych pracowników do 2040 r.

Podsumowanie i wnioski. Nowy rozdział w rywalizacji amerykańsko-chińskiej

Warto zauważyć, że ambitne plany w ramach AUKUS są objęte horyzontem czasowym znacznie wykraczającym poza obecną dekadę, która w niedawnej strategii bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych została określona “decydującą”. Istotnie, rosnąca grupa analityków, decydentów i wojskowych wskazuje, że militarna eskalacja konfliktu o Tajwan może nastąpić w przeciągu kolejnych 5 lat. Opinii tych nie można uznać za bezpodstawne ze względu na szereg czynników. Jednym z głównych argumentów za użyciem siły z perspektywy Pekinu może być nieuchronny fakt związany z czasochłonnym procesem pozyskania nowych zdolności wojskowych i rosnącymi kosztami modernizacji starszych platform. Ważne są także kalkulacje odnośnie do zdolności przeciwników i czasu potrzebnego na ich wdrożenie. Ambitne plany rozwoju sił zbrojnych głównych sojuszników USA, na czele z Japonią i Australią obejmujące rozwój broni hipersonicznej, budowę nowych okrętów czy krajową produkcję broni precyzyjnego rażenia są obliczone na dekady. Wydaje się, że pośrednim celem ogłoszenia nowych inicjatyw mogło być wzmocnienie efektu odstraszania i scementowanie więzi sojuszniczych. Nawiązując do doktryny “pokoju przez siłę” Ronalda Reagana szef Narodowej Rady Bezpieczeństwa Jake Sullivan wydaje się trafnie ocenił politykę Joe Bidena, która jego zdaniem poza rozwojem amerykańskich sił zbrojnych równie dużą rolę przyznaje wzmacnianiu sojuszy.

W kontekście bezpieczeństwa w strefie euroatlantyckiej AUKUS jest zwiastunem wyzwań wynikających z postępującego rozszerzenia amerykańskiego zaangażowania w Azji. Z uwagi na fakt, że pakt łączy 2 sojuszników w ramach NATO powinien on stanowić szansę dla państw europejskich na zacieśnienie więzi w obszarze wysokich i krytycznych technologii. Co więcej, europejskie marynarki wojenne, mogłyby włączyć się w przyszłe ćwiczenia morskie z innymi demokracjami Indo-Pacyfiku, jak Japonia czy Australia. Poza budowaniem interoperacyjności, działania te oznaczałyby oznakę poparcia dla amerykańskich celów w Azji co wzmocniłoby solidarność i polityczną kooperację w ramach NATO.

Niedawne porozumienia obejmujące rozszerzenie dostępu do baz na Filipinach, zwiększenie obecności wojskowej w Japonii wraz ze sprzedażą pocisków manewrujących Tomahawk, nowy format współpracy z Indiami w zakresie nowoczesnych technologii i stopniowa zmiana retoryki wobec obrony Tajwanu wspólnie przyczyniają się do konsolidacji doktryny odstraszania Chin. Po 37 latach w kwietniu tego roku Australia opublikowała nową strategię obronną (Defence Strategic Review 2023). Dokument, skupiając się na domenie morskiej, projekcji siły, broni precyzyjnej dalekiego zasięgu i jednoczesnej redukcji wielkości sił pancernych wskazuje, że priorytety Canberry będą blisko związane z potrzebami amerykańskiego sojusznika. Koalicja z Australią i Wielką Brytanią w ramach AUKUS jest zatem fundamentem szerszej strategii Stanów Zjednoczonych opartej na współpracy z sojusznikami i partnerami we wspólnym celu powstrzymywania geopolitycznych ambicji ChRL na Indo-Pacyfiku.

Foto: PAP Wire


https://www.pism.pl/publikacje/australijsko-japonska-umowa-w-dziedzinie-bezpieczenstwa

https://www.osw.waw.pl/en/node/29128

PacNet #51 – What AUKUS means for European security

https://www.robert-schuman.eu/en/european-issues/0608-the-aukus-agreement-what-repercussions-for-the-european-union

  • Facebook
  • Twitter
  • Tumblr
  • Pinterest
  • Google+
  • LinkedIn
  • E-Mail
Jakub Knopp Jakub Knopp. Absolwent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, a także studiów magisterskich na kierunku stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2023 r. student College of Europe. Jego zainteresowania badawcze dotyczą bezpieczeństwa wojskowego i polityki międzynarodowej w obszarze transatlantyckim i Indo-Pacyfiku, a także ewolucji Sojuszu Północnoatlantyckiego.

PODOBNE MATERIAŁY

Zobacz wszystkie Publikacje
  • Analiza, Dyplomacja, Publikacje

Dyplomacja tylnych drzwi. Dlaczego MSZ stawia na kierowników, a nie na ambasadorów?

Spór kompetencyjny na szczytach władzy doprowadził do bezprecedensowej sytuacji w polskiej służbie zagranicznej. Dlaczego kluczowe placówki dyplomatyczne obsadzane są przez…
  • Zespół INE
  • 30 grudnia, 2025
  • Analiza, Geopolityka, Polityka międzynarodowa, Polska, Publikacje

Polska strategia i problem państwa średniego

W niniejszym tekście dowodzę, że opracowanie strategii działań dla państwa średniego jest zadaniem bez precedensu w historii Polski. Nikt bowiem…
  • Dr hab. Tomasz Pawłuszko
  • 17 lutego, 2026
  • Chiny, Indo-Pacyfik, Publikacje, Unia Europejska

Przegląd Wydarzeń UE-Chiny Styczeń 2026

Autorzy: Mikołaj Woźniak, Karolina Czarnowska. Wsparcie merytoryczne: Łukasz Kobierski 1.01 Chiny ostrzegają UE przed ograniczeniami w handlu emisjami dwutlenku węgla…
  • Karolina Czarnowska
  • 16 lutego, 2026
  • Publikacje, Rosja

Oko na Rosję: Przegląd wydarzeń styczeń 2026

Autorzy: Ksawery Stawiński, Kateryna Vasylyk 6.01 – Wielki kryzys demograficzny w Rosji Podczas corocznej międzynarodowej konferencji „Konsylium Odlewników” w Czelabińsku…
  • Kateryna Vasylyk
  • 16 lutego, 2026
Zobacz wszystkie Publikacje

Comments are closed.

Jakub Knopp Jakub Knopp. Absolwent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, a także studiów magisterskich na kierunku stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Warszawskim. Od 2023 r. student College of Europe. Jego zainteresowania badawcze dotyczą bezpieczeństwa wojskowego i polityki międzynarodowej w obszarze transatlantyckim i Indo-Pacyfiku, a także ewolucji Sojuszu Północnoatlantyckiego.
Program Europa tworzą:

Marcin Chruściel

Dyrektor programu. Absolwent studiów doktoranckich z zakresu nauk o polityce na Uniwersytecie Wrocławskim, magister stosunków międzynarodowych i europeistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prezes Zarządu Instytutu Nowej Europy.

dr Artur Bartoszewicz

Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Nowej Europy. Doktor nauk ekonomicznych Szkoły Głównej Handlowej. Ekspert w dziedzinie polityki publicznej, w tym m. in. strategii państwa i gospodarki.

Michał Banasiak

Specjalizuje się w relacjach sportu i polityki. Autor analiz, komentarzy i wywiadów z zakresu dyplomacji sportowej i polityki międzynarodowej. Były dziennikarz Polsat News i wysłannik redakcji zagranicznej Telewizji Polskiej.

Maciej Pawłowski

Ekspert ds. migracji, gospodarki i polityki państw basenu Morza Śródziemnego. W latach 2018-2020 Analityk PISM ds. Południowej Europy. Autor publikacji w polskiej i zagranicznej prasie na temat Hiszpanii, Włoch, Grecji, Egiptu i państw Magrebu. Od września 2020 r. mieszka w północnej Afryce (Egipt, Algieria).

Jędrzej Błaszczak

Absolwent studiów prawniczych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na Inicjatywie Trójmorza i polityce w Bułgarii. Doświadczenie zdobywał w European Foundation of Human Rights w Wilnie, Center for the Study of Democracy w Sofii i polskich placówkach dyplomatycznych w Teheranie i Tbilisi.

Program Bezpieczeństwo tworzą:

dr Aleksander Olech

Dyrektor programu. Wykładowca na Baltic Defence College, absolwent Europejskiej Akademii Dyplomacji oraz Akademii Sztuki Wojennej. Jego główne zainteresowania badawcze to terroryzm, bezpieczeństwo w Europie Środkowo-Wschodniej oraz rola NATO i UE w środowisku zagrożeń hybrydowych.

dr Agnieszka Rogozińska

Członek Rady Programowej Instytutu Nowej Europy. Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauki o polityce. Zainteresowania badawcze koncentruje na problematyce bezpieczeństwa euroatlantyckiego, instytucjonalnym wymiarze bezpieczeństwa i współczesnych zagrożeniach.

Aleksy Borówka

Doktorant na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego, Przewodniczący Krajowej Reprezentacji Doktorantów w kadencji 2020. Autor kilkunastu prac naukowych, poświęconych naukom o bezpieczeństwie, naukom o polityce i administracji oraz stosunkom międzynarodowym. Laureat I, II oraz III Międzynarodowej Olimpiady Geopolitycznej.

Karolina Siekierka

Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego na kierunku stosunki międzynarodowe, specjalizacji Bezpieczeństwo i Studia Strategiczne. Jej zainteresowania badawcze obejmują politykę zagraniczną i wewnętrzną Francji, prawa człowieka oraz konflikty zbrojne.

Stanisław Waszczykowski

Podoficer rezerwy, student studiów magisterskich na kierunku Bezpieczeństwo Międzynarodowe i Dyplomacja na Akademii Sztuki Wojennej, były praktykant w BBN. Jego zainteresowania badawcze obejmują m.in. operacje pokojowe ONZ oraz bezpieczeństwo Ukrainy.

Leon Pińczak

Student studiów drugiego stopnia na Uniwersytecie Warszawskim na kierunku stosunki międzynarodowe. Dziennikarz polskojęzycznej redakcji Biełsatu. Zawodowo zajmuje się obszarem postsowieckim, rosyjską polityką wewnętrzną i doktrynami FR. Biegle włada językiem rosyjskim.

Program Indo-Pacyfik tworzą:

Łukasz Kobierski

Dyrektor programu. Współzałożyciel INE oraz prezes zarządu w latach 2019-2021. Stypendysta szkoleń z zakresu bezpieczeństwa na Daniel Morgan Graduate School of National Security w Waszyngtonie, ekspert od stosunków międzynarodowych. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Wiceprezes Zarządu INE.

dr Joanna Siekiera

Prawnik międzynarodowy, doktor nauk społecznych, adiunkt na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Bergen w Norwegii. Była stypendystką rządu Nowej Zelandii na Uniwersytecie Victorii w Wellington, niemieckiego Institute of Cultural Diplomacy, a także francuskiego Institut de relations internationales et stratégiques.

Paweł Paszak

Absolwent stosunków międzynarodowych (spec. Wschodnioazjatycka) na Uniwersytecie Warszawskim oraz stypendysta University of Kent (W. Brytania) i Hainan University (ChRL). Doktorant UW i Akademii Sztuki Wojennej. Jego zainteresowania badawcze obejmują politykę zagraniczną ChRL oraz strategiczną rywalizację Chiny-USA.

Jakub Graca

Magister stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Jagiellońskim; studiował także filologię orientalną (specjalność: arabistyka). Analityk Centrum Inicjatyw Międzynarodowych (Warszawa) oraz Instytutu Nowej Europy. Zainteresowania badawcze: Stany Zjednoczone (z naciskiem na politykę zagraniczną), relacje transatlantyckie.

Patryk Szczotka

Absolwent filologii dalekowschodniej ze specjalnością chińską na Uniwersytecie Wrocławskim oraz student kierunku double degree China and International Relations na Aalborg University oraz University of International Relations (国际关系学院) w Pekinie. Jego zainteresowania naukowe to relacje polityczne i gospodarcze UE-ChRL oraz dyplomacja.

The programme's team:

Marcin Chruściel

Programme director. Graduate of PhD studies in Political Science at the University of Wroclaw and Master studies in International Relations at the Jagiellonian University in Krakow. President of the Management Board at the Institute of New Europe.

PhD Artur Bartoszewicz

Chairman of the Institute's Programme Board. Doctor of Economic Sciences at the SGH Warsaw School of Economics. Expert in the field of public policy, including state and economic strategies. Expert at the National Centre for Research and Development and the Digital Poland Projects Centre.

Michał Banasiak

He specializes in relationship of sports and politics. Author of analysis, comments and interviews in the field of sports diplomacy and international politics. Former Polsat News and Polish Television’s foreign desk journalist.

Maciej Pawłowski

Expert on migration, economics and politics of Mediterranean countries. In the period of 2018-2020 PISM Analyst on Southern Europe. Author of various articles in Polish and foreign press about Spain, Italy, Greece, Egypt and Maghreb countries. Since September 2020 lives in North Africa (Egypt, Algeria).

Jędrzej Błaszczak

Graduate of Law at the University of Silesia. His research interests focus on the Three Seas Initiative and politics in Bulgaria. He acquired experience at the European Foundation of Human Rights in Vilnius, the Center for the Study of Democracy in Sofia, and in Polish embassies in Tehran and Tbilisi.

PhD Aleksander Olech

Programme director. Visiting lecturer at the Baltic Defence College, graduate of the European Academy of Diplomacy and War Studies University. His main research interests include terrorism, international cooperation for security in Eastern Europe and the role of NATO and the EU with regard to hybrid threats.

PhD Agnieszka Rogozińska

Member of the Institute's Programme Board. Doctor of Social Sciences in the discipline of Political Science. Editorial secretary of the academic journals "Politics & Security" and "Independence: journal devoted to Poland's recent history". Her research interests focus on security issues.

Aleksy Borówka

PhD candidate at the Faculty of Social Sciences in the University of Wroclaw, the President of the Polish National Associations of PhD Candidates in 2020. The author of dozen of scientific papers, concerning security studies, political science, administration, international relations. Laureate of the I, II and III International Geopolitical Olympiad.

Karolina Siekierka

Graduate of International Relations specializing in Security and Strategic Studies at University of Warsaw. Erasmus student at the Université Panthéon-Sorbonne (Paris 1) and the Institut d’Etudes Politique de Paris (Sciences Po Paris). Her research areas include human rights, climate change and armed conflicts.

Stanisław Waszczykowski

Reserve non-commissioned officer. Master's degree student in International Security and Diplomacy at the War Studies University in Warsaw, former trainee at the National Security Bureau. His research interests include issues related to UN peacekeeping operations and the security of Ukraine.

Leon Pińczak

A second-degree student at the University of Warsaw, majoring in international relations. A journalist of the Polish language edition of Belsat. Interested in the post-Soviet area, with a particular focus on Russian internal politics and Russian doctrines - foreign, defense and information-cybernetic.

Łukasz Kobierski

Programme director. Deputy President of the Management Board. Scholarship holder at the Daniel Morgan Graduate School of National Security in Washington and an expert in the field of international relations. Graduate of the University of Warsaw and the Nicolaus Copernicus University in Toruń

PhD Joanna Siekiera

International lawyer, Doctor of social sciences, postdoctor at the Faculty of Law, University of Bergen, Norway. She was a scholarship holder of the New Zealand government at the Victoria University of Wellington, Institute of Cultural Diplomacy in Germany, Institut de relations internationales et stratégiques in France.

Paweł Paszak

Graduate of International Relations (specialisation in East Asian Studies) from the University of Warsaw and scholarship holder at the University of Kent (UK) and Hainan University (China). PhD candidate at the University of Warsaw and the War Studies University. His research areas include the foreign policy of China and the strategic rivalry between China and the US in the Indo-Pacific.

Jakub Graca

Master of International Relations at the Jagiellonian University in Krakow. He also studied Arabic therein. An analyst at the Center for International Initiatives (Warsaw) and the Institute of New Europe. Research interests: United States (mainly foreign policy), transatlantic relations.

Patryk Szczotka

A graduate of Far Eastern Philology with a specialization in China Studies at the University of Wroclaw and a student of a double degree “China and International Relations” at Aalborg University and University of International Relations (国际关系学院) in Beijing. His research interests include EU-China political and economic relations, as well as diplomacy.

Three Seas Think Tanks Hub is a platform of cooperation among different think tanks based in 3SI member countries. Their common goal is to strengthen public debate and understanding of the Three Seas region seen from the political, economic and security perspective. The project aims at exchanging ideas, research and publications on the region’s potential and challenges.

Members

The Baltic Security Foundation (Latvia)

The BSF promotes the security and defense of the Baltic Sea region. It gathers security experts from the region and beyond, provides a platform for discussion and research, promotes solutions that lead to stronger regional security in the military and other areas.

The Institute for Politics and Society (Czech Republic)

The Institute analyses important economic, political, and social areas that affect today’s society. The mission of the Institute is to cultivate the Czech political and public sphere through professional and open discussion.

Nézöpont Institute (Hungary)

The Institute aims at improving Hungarian public life and public discourse by providing real data, facts and opinions based on those. Its primary focus points are Hungarian youth, media policy and Central European cooperation.

The Vienna Institute for International Economic Studies (Austria)

The wiiw is one of the principal centres for research on Central, East and Southeast Europe with 50 years of experience. Over the years, the Institute has broadened its expertise, increasing its regional coverage – to European integration, the countries of Wider Europe and selected issues of the global economy.

The International Institute for Peace (Austria)

The Institute strives to address the most topical issues of the day and promote dialogue, public engagement, and a common understanding to ensure a holistic approach to conflict resolution and a durable peace. The IIP functions as a platform to promote peace and non-violent conflict resolution across the world.

The Institute for Regional and International Studies (Bulgaria)

The IRIS initiates, develops and implements civic strategies for democratic politics at the national, regional and international level. The Institute promotes the values of democracy, civil society, freedom and respect for law and assists the process of deepening Bulgarian integration in NATO and the EU.

The European Institute of Romania

EIR is a public institution whose mission is to provide expertise in the field of European Affairs to the public administration, the business community, the social partners and the civil society. EIR’s activity is focused on four key domains: research, training, communication, translation of the EHRC case-law.

The Institute of New Europe (Poland)

The Institute is an advisory and analytical non-governmental organisation active in the fields of international politics, international security and economics. The Institute supports policy-makers by providing them with expert opinions, as well as creating a platform for academics, publicists, and commentators to exchange ideas.

YouTube

Zachęcamy do subskrypcji!

Co dwa tygodnie będziesz otrzymywać aktualizacje dotyczące najnowszych publikacji INE i dodatkowych materiałów.

Najnowsze publikacje

  • Zaloguj się
  • Kanał wpisów
  • Kanał komentarzy
  • WordPress.org
  • Polska strategia i problem państwa średniego
    przez Dr hab. Tomasz Pawłuszko
    17 lutego, 2026
  • Przegląd Wydarzeń UE-Chiny Styczeń 2026
    przez Karolina Czarnowska
    16 lutego, 2026
  • Oko na Rosję: Przegląd wydarzeń styczeń 2026
    przez Kateryna Vasylyk
    16 lutego, 2026

Kategorie

NAJPOPULARNIEJSZE TAGI:

  • Zaloguj się
  • Kanał wpisów
  • Kanał komentarzy
  • WordPress.org

Bezpieczeństwo Bezpieczeństwo międzynarodowe Chiny Geopolityka NATO Polityka międzynarodowa Polska Rosja Ukraina Unia Europejska USA

  • About
  • Publications
  • Europe
  • Security
  • O nas
  • Publikacje
  • Europa
  • Bezpieczeństwo
  • Indo-Pacific
  • Three Seas Think Tanks Hub
  • People
  • Contact – Careers
  • Indo-Pacyfik
  • Trójmorze
  • Ludzie
  • Kontakt – Kariera

Financed with funds from the National Freedom Institute - Center for Civil Society Development under the Governmental Civil Society Organisations Development Programme for 2018-2030.

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030.



© 2019-2024 Fundacja Instytut Nowej Europy · Wszystkie prawa zastrzeżone · Wesprzyj nas