Pomoc analityczna: Małgorzata Czarnik, Jakub Witczak, Bartosz Basiński, Asia Mazurkiewicz, Małgosia Stadnicka
7 stycznia
Chiny obejmują sankcjami 5 firm z sektora obronnego w odpowiedzi na amerykańskie sprzedaże broni dla Tajwanu oraz sankcje na chińskie firmy i obywateli. Według deklaracji chińskiego ministra spraw zagranicznych Wanga Yi są one konsekwencją złych działań podjętych przez USA. Sprzedawanie borni Tajwanowi ma zdaniem Chin prowadzić do zagrożenia i utraty stabilności oraz celować w chińskie interesy i suwerenność.
9 stycznia
Chiński ambasador w Stanach Zjednoczonych Xie Feng wygłosił przemówienie przed Carter Center Forum z okazji 45-lecia ustanowienia stosunków chińsko-amerykańskich. Dyplomata wezwał w nim do wzajemnej współpracy celem rozwiązania problemów dotyczących obu krajów. Argumentując za tym przedsięwzięciem odwołał się do wieloletniej historii współpracy między oboma krajami a także podkreślił konieczność odejścia od mentalności zimnowojennej.
13 stycznia
Sekretarz Stanu Anthony Blinken odbywa w Waszyngtonie spotkanie z Ministrem Departamentu Łączności Międzynarodowej Liu Jianchao. Dyskusja dotyczyła zagadnień bilateralnych, regionalnych oraz globalnych. Obie strony uznały za konieczne kontynuowanie postanowień ze spotkania między Xi a Bidenem w listopadzie ubiegłego roku a także utrzymanie otwartych kanałów komunikacji między USA a ChRL.
18 stycznia
Grupa amerykańskich senatorów przedstawia Critical Minerals Security Act mający na celu pomoc Stanom Zjednoczonym w zabezpieczeniu dostępu do łańcuchów dostaw minerałów krytycznych i przeciwstawienie się chińskiej dominacji przemysłowej. Cele te mają zostać osiągnięte poprzez dokonanie przez Departament Spraw Wewnętrznych USA oceny globalnych dostaw i własności minerałów krytycznych a także pomoc amerykańskim przedsiębiorstwom prowadzącym wydobycie minerałów krytycznych za granicą.
18-19 stycznia
W Pekinie odbywa się 3. spotkanie Finansowej Grupy Roboczej. Spotkanie rozpoczęło się od przeglądu wymiany technicznej między krajami w grudniu i styczniu. Sesje spotkań dotyczyły stabilności finansowej i rynków kapitałowych, międzynarodowych instytucji finansowych, zrównoważonych finansów, płatności i danych transgranicznych oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Oprócz tego amerykańska delegacja spotkała się z wicepremierem He Lifengiem gdzie dyskusji poddana została istotność kontynuowania komunikacji i dalszej kooperacji między stronami.
19 stycznia
Zarząd Rezerwy Federalnej nałożył grzywnę w wysokości 2,4 miliona dolarów na Industrial and Commercial Bank of China Ltd. Powodem grzywny było nieuprawnione wykorzystanie i ujawnienie poufnych informacji nadzorczych. Zaliczają się do nich raporty z kontroli banków i inne poufne dokumenty organów nadzoru bankowego.
19 stycznia
W Nowym Jorku dochodzi do spotkania około 400 chińskich i amerykańskich liderów biznesu oraz przedstawicieli rządowych. W ramach obchodów 45-tej rocznicy ustanowienia stosunków chińsko-amerykańskich goście wyrazili chęć ustanowienia stabilnego środowiska biznesowego między oboma krajami. Wśród zaproszonych gości byli między innymi Minister Ambasady ChRL Xue Xueyuan. Swoje uwagi drogą zdalną przesłali Minister Handlu ChRL Wang Wentao oraz amerykański ambasador w Chinach Nicolas Burns.
26-27 stycznia
Doradca ds. Bezpieczeństwa narodowego Jake Sulivan spotyka się z członkiem politbiura Komunistycznej Partii Chin i Ministrem Spraw Zagranicznych Wangiem Yi. Celem spotkania jest utrzymanie kanałów komunikacji między krajami oraz odpowiedzialnego prowadzenia wzajemnej konkurencji. Obaj przedstawiciele omówili także zagadnienia związane z bezpieczeństwa oraz z podjęciem dialogu w sprawie sztucznej inteligencji.
30 stycznia
Zostaje podjęta decyzja o założeniu amerykańsko-chińskiej antynarkotykowej grupy roboczej. Powstaje ona jako rezultat wizyty w Pekinie delegacji przewodzonej przez Zastępcę Asystenta Prezydenta i Zastępcę Doradcy ds. Bezpieczeństwa Wewnętrznego Jena Daskala. Celem wizyty było właśnie skoordynowanie przeciwdziałania globalnej produkcji i dystrybucji narkotyków syntetycznych.
Jake Sullivan wygłasza przemówienie dla Council of Foreign Relations. W swoim wystąpieniu porusza kwestie rosnącej potęgi Chin i ich dążeniom do rekonfiguracji ładu międzynarodowego za pomocom środków technologicznych, dyplomatycznych, militarnych i gospodarczych. Opisał również wysiłki Stanów Zjednoczonych mające na celu podołanie chińskiemu wyzwaniu, takie jak inwestycje w półprzewodniki i zieloną energię, rozwijanie współpracy z państwami Pacyfiku czy zabezpieczanie wrażliwych technologii.
5-6 lutego
Dochodzi do spotkania amerykańsko-chińskiej grupy roboczej. Jest to pierwsze spotkanie tego ciała w Chinach i pierwsze w 2024 roku. Obie strony przeprowadziły dyskusje odnośnie wspólnych problemów gospodarczych i wewnętrznej sytuacji makroekonomicznej w ich krajach. Oprócz tego amerykańska delegacja odbyła również spotkanie z wicepremierem Li Fengiem.
16 lutego
Sekretarz Stanu Anthony Blinken spotyka się Ministrem Spraw Zagranicznych Wangiem Yi podczas Munich Security Conference. Politycy celem utrzymania kanałów komunikacji przeprowadzili rozmowy odnośnie zagadnień bilateralnych, regionalnych i globalnych. Sekretarz podkreślił również konieczność kontynuowania postępów osiągniętych podczas Szczytu w Woodside między głowami państw i wyraził swoje wątpliwości co do wsparcia militarnego dla Rosji ze strony Chin. Obie strony wymieniły również swoje poglądy odnośnie sytuacji na Bliskim Wschodzie i Półwyspie Koreańskim.
21 lutego
Przewodniczący Senackiej Komisji Specjalnej Mark R. Warner i jej wiceprzewodniczący Marco Rubio ds. Wywiadu wystosowali list do Sekretarz Skarbu Janet Yellen i Sekretarz Handlu Giny Raimondo w sprawie rozszerzenia narzędzi w dyspozycji Departamentów Skarbu i Handlu. mających uniemożliwić chińskiemu kompleksowi militarno-przemysłowemu czerpanie korzyści z amerykańskich technologii i inwestycji. Wyrazili również potrzebę wykorzystania amerykańskich władz w celu ochrony interesów USA oraz niedopuszczenia do niezamierzonego wsparcia autorytarnych działań ChRL.
22-24 lutego
Delegacja House Select Comitte on CCP przeprowadza wizytę w Tajwanie z okazji odbytych wyborów. W czasie wizyty odbywa się szereg spotkań z tajwańskimi liderami oraz dyskusji odnośnie relacji amerykańsko-tajwańskich, regionalnego bezpieczeństwa, handlu i inwestycji.
28 lutego
Premier Li Qiang przyjmuje wizytę delegacji amerykańskiego Departamentu Handlu prowadzonej przez dyrektor Izby Handlowej Susanne P. Clark. Podczas spotkania chiński premier stwierdził, że chińska i amerykańska gospodarka są względem siebie komplementarne i mają wspólne interesy. Clark z kolei podkreśliła istotność wzajemnych relacji między USA a ChRL a także zadeklarowała, że Izba Handlowa jest gotowa działać jako pomost do konstruktywnej komunikacji i wymiany z Chinami.
29 lutego
Prezydent Joe Biden w oficjalnym stanowisku poruszył temat bezpieczeństwa amerykańskiego sektora samochodowego. Zdaniem przywódcy Chiny dążą do zdominowania rynku samochodowego i zalania swoimi autami Stanów Zjednoczonych uciekając się do nieuczciwych praktyk. Poruszył również kwestię ochrony danych i potencjalnego wykorzystania chińskich “smart cars” do szpiegowania amerykańskich obywateli i inwigilowania infrastruktury. W obliczu tych faktów Sekretarz Handlu został zobowiązany do pokierowania śledztwa w sprawie aut podłączonych do nowych technologii pochodzących z podejrzanych krajów.
Amerykańscy senatorowie stojący na czele Senackiej Komisji Specjalnej ds. Wywiadu Mark R. Warner i Marco Rubio wysyłali list do Sekretarzy Skarbu Giny Raimondo, w którym nawołują do zwiększenia działań na rzecz ochrony amerykańskich technologii krytycznych.
7 marca
W czasie sesji plenarnej Narodowego Kongresu Ludowego minister spraw zagranicznych ChRL przeprowadza konferencję prasową w której porusza między innymi temat relacji ze Stanami Zjednoczonymi. Zadeklarował chęć współpracy z obopólnymi korzyściami i podkreślił, że ewentualny konflikt między oboma krajami miałby niewyobrażalne konsekwencje. Jednocześnie stwierdził, że Stany Zjednoczone obsesyjnie dążą do zdominowania Chin oraz podważył ich wiarygodność jako globalnego lidera.
13 marca
Ambasador ChRL w Stanach Zjednoczonych Xie Feng wygłasza mowę podczas konferencji Global Media Dialogue. W ramach przemówienia oprócz zagadnień gospodarczych poruszył także kwestię relacji chińsko-amerykańskich. Stwierdził, że ostatnie spotkanie pomiędzy głowami obu państw wpłynęło pozytywnie na stabilność ich bilateralnych relacji. Oprócz tego wezwał także do pogłębienia wzajemnej współpracy.
Izba Reprezentantów Stanów Zjednoczonych przegłosowała ustawę, której konsekwencją może być zmuszenie chińskiej firmy ByteDance do wycofania TikToka z kraju. Projekt spotkał się ze strony obu amerykańskich partii jednak jego przegłosowanie w Senacie nie jest pewne.
21 marca
Komisja Spraw Zagranicznych Izby Reprezentantów jednogłośnie przegłosowała projekt ustawy mający zwiększyć nadzór nad porozumieniami naukowymi między USA a Chinami. W jego ramach ustanowione mają być nowe narzędzia, które zapewnią przejrzystość i odpowiedzialność w umowach między oboma krajami poprzez nadzór Kongresu nad każdym porozumieniem w obszarze nauki i technologii między krajami.
Ministerstwo Obrony Tajwanu ujawniło, że amerykańscy żołnierze znajdują się na niewielkim łańcuchu wysp położonym 4 mile od wybrzeża ChRL.
24 marca
Chiny opublikowały zalecenia zabraniające korzystania z chipów z firm takich jak AMD czy Intel z rządowych komputerów i serwerów. Według wytycznych na bok powinno również być odsuwane oprogramowanie Microsoftu.
30 marca
Tematami rozmowy były m.in.: 1. walka z rosnącą produkcją narkotyków, 2. konflikt na Bliskim Wschodzie, 3. program nuklearny Korei Północnej i 4. chińskie wsparcie dla Rosji. Jak podał Biały Dom, rozmowa była bardziej „sprawdzeniem” poglądów drugiej strony niż dyskusją. Telefon zainicjowały Stany Zjednoczone, aby utrzymać kontakt i prowadzić rywalizację pomiędzy krajami „w sposób odpowiedzialny”.
Podczas rozmowy Prezydent Biden ostrzegł Chiny, aby nie nasilały działań na Morzu Południowochińskim i nie prowadziły działań przeciwko Tajwanowi. W odpowiedzi, Xi stwierdził, że „Tajwan jest nieprzekraczalną czerwoną linią w relacjach amerykańsko-chińskich”. Podkreślił też, że Stany Zjednoczone muszą podjąć “konkretne działania”, aby zademonstrować brak wsparcia dla niepodległości Tajwanu. Xi powtórzył, że Tajwan powinien być włączony do Chin za wszelką cenę.
W tym miejscu warto przypomnieć, że Biden aż czterokrotnie publicznie zapewniał, że Stany Zjednoczone będą bronić wyspy w razie chińskiego ataku. Prezydent Xi skrytykował także “niekończący się strumień regulacji”, którymi Stany Zjednoczone próbują ograniczyć zasięg chińskiej gospodarki. Tak nawiązał do najnowszych regulacji Prezydenta Bidena w obszarze importu chińskich półprzewodników.
Na koniec, Prezydent Biden poprosił Chiny, aby zwróciły się do Iranu o powstrzymanie Huti, czyli irańskiej grupy wojskowej, która na Morzu Czerwonym atakuje statki handlowe. Grupa zapowiadała, że będzie je atakować dopóki Izrael będzie prowadził z Hamasem wojnę w Strefie Gazy. Strona chińska określiła rozmowę jako “szczerą i dogłębną”. Podkreśliła też trzy wartości, które Xi Jinping uznał w rozmowie za nadrzędne w relacjach amerykańsko-chińskich: pokój, stabilność i wiarygodność. Chińskie media podkreślają również, że o ile Stany Zjednoczone skupiają się na każdej rozbieżności między krajami, to Chiny przyjmują perspektywę makro. Tak zinterpretowano słowa samego Xi, który w trakcie rozmowy powiedział, że “jeśli zapniesz źle pierwszy guzik koszuli, kolejne też będą źle zapięte”.
1 kwietnia
Wysiłki Chin, aby wpłynąć na wynik wyborów w Stanach Zjednoczonych
Amerykańscy urzędnicy przekonują, że Chiny tworzą w serwisach społecznościowych fikcyjne konta, które podają się za wyborców Donalda Trumpa. Szerzą teorie konspiracyjne i atakują Prezydenta Bidena. Konta wyśmiewają wiek Prezydenta Bidena oraz publikują jego fejkowe zdjęcia w więziennym stroju. Promują też hasło Trumpa “Make America Great Again”.
Co ciekawe, część kont publikowała początkowo pro-chińskie posty tylko w języku mandaryńskim. Publikacje w języku angielskim pojawiły się dopiero w okresie przedwyborczym.
Z postów można wywnioskować, że Pekin woli wygraną Trumpa od reelekcji obecnego Prezydenta. Liu Pengyu, rzecznik prasowy Ambasady Chińskiej w Waszyngtonie, poinformował w oświadczeniu, że Chiny uważają nadchodzące wybory za “wewnętrzną sprawę” Stanów Zjednoczonych i prowadzą politykę “nieingerowania”. Dodał również, że “doniesienia na temat Chin wpływających na wybory są sfabrykowane”. Badacze donoszą, że fikcyjne konta są coraz trudniejsze do wykrycia. Jeszcze kilka lat temu wiele z nich obserwowało się nawzajem, co ułatwiało szybką identyfikację. Aktualnie są dużo bardziej wysublimowane i często świetnie udają prawdziwych internautów.
8 kwietnia
Wizyta amerykańskiej Sekretarz Skarbu Janet L. Yellen w Chinach
Wizyta nie przyniosła żadnych przełomowych decyzji, ale dwie największe światowe gospodarki zgodziły się zwiększyć liczbę rozmów o handlu, inwestycjach i bezpieczeństwie narodowym. Wysocy rangą chińscy urzędnicy ciepło przyjęli Panią Sekretarz, ale nie ma wątpliwości, że poziom zaufania pomiędzy stronami nie jest wysoki. Nic dziwnego biorąc pod uwagę, że wizyta nastąpiła krótko po ogłoszeniu przez Prezydenta Bidena grantów dla tajwańskiego producenta półprzewodników (6,6 mld USD). To jasny krok Stanów Zjednoczonych w stronę uniezależnienia się od chińskich półprzewodników. Sekretarz Yellen podkreśliła, że Chiny powinny skupić się na swoim wewnętrznym rynku, ponieważ zalanie świata chińskimi produktami może zachwiać globalną gospodarką. Chiński Premier Li Qiang odpowiedział, że rosnący eksport chińskich produktów wynika ze zwiększonego zapotrzebowania globalnego rynku. W słowach skierowanych do mediów chiński Premier wyraził nadzieję, że Stany Zjednoczone będą współpracować ze stroną chińską, aby przestrzegać zasad gospodarki rynkowej w zakresie konkurencji. Polityk liczy też na to, że USA powstrzymają się od nacjonalizacji kwestii gospodarczych. Jednakże ekonomiści zgadzają się, że Chiny faworyzują rodzimy biznes, co znacznie ułatwia mu eksport produktów.
Pekin zapewnił, że zamierza jeszcze bardziej otworzyć swoją gospodarkę na świat. Podkreślił jej znaczący wpływ w globalnym rozwoju. Obie strony zgodziły się, że nie zależy im na oddaleniu od siebie gospodarek z racji globalnego znaczenia ich współpracy.
Chińska strona poruszyła temat TikToka, któremu grozi amerykański ban. W odpowiedzi usłyszała, że wiele amerykańskich platform również jest zbanowanych w Chinach. Na pytanie, czy Stany Zjednoczone planują objąć chińskie produkty kolejnymi regulacjami, Sekretarz Yellen odpowiedziała, że nie chce wychodzić poza “miejsce, w którym jesteśmy”. Zaznaczyła jednak, że w razie konieczności Stany Zjednoczone nie zawahają się przed dalszymi krokami. Strona amerykańska przyznała, że w najbliższym czasie nie przewiduje deeskalacji sytuacji dotyczącej chińskiego eksportu.
Co interesujące, w trakcie wizyty Sekretarz Yellen okazała zainteresowanie chińską kulturą. Wybrała się do restauracji z kuchnią lokalną w Kantonie, do syczuańskiej restauracji w Pekinie i na prywatne zwiedzanie Zakazanego Miasta.
17 kwietnia
Wizyta Prezydenta Bidena w United Steelworkers Union
Prezydent Biden odwiedził United Steelworkers Union [Zjednoczony Związek Pracowników Przemysłu Stalowego] w mieście Pittsburgh, w stanie Pensylwania. Od początku swojej kadencji prezydent przeznacza miliardy dolarów na ożywienie amerykańskiej produkcji stali i transformację energetyczną w kraju. Ma jednak mocnego przeciwnika – Chiny. Rosnący i tani eksport z tego kraju zagraża amerykańskim inwestycjom i miejscom pracy. Podczas swojego przemówienia w Związku Biden zaznaczył, że “nie szuka walki z Chinami” lecz “szuka konkurencji i to uczciwej”.
Stany Zjednoczone rozważają zwiększenie inwestycji w nowe technologie, aby pokonać chińską konkurencję w produkcji samochodów elektrycznych i paneli słonecznych. Prezydent mówił również o wyższych cłach na chińskie produkty i ogłosił nowe śledztwa dotyczące chińskiego rynku. Chińskie produkty są nieporównywalnie tańsze od tych z innych krajów. Co więcej, niektóre państwa twierdzą, że Chiny czasem decydują się nawet na sprzedaż ze stratą.
Amerykańscy urzędnicy stoją dziś przed wyborem. Z jednej strony, sprowadzanie chińskich produktów pomaga ograniczać inflację i jest korzystne dla środowiska. Z drugiej strony, bankructwo amerykańskich firm przez napływ zagranicznych produktów może być dla administracji Bidena zbyt wysoką ceną. Tymczasem do amerykańskich narzekań na zalew chińskich produktów przyłączyła się Unia Europejska. Tymczasem Chińczycy przekonują, że popularność ich produktów wynika przede wszystkim z ich zaawansowania technologicznego i praw rynku. Nie ma mowy o niesprawiedliwych działaniach.
W kwestii importu z Chin Prezydent Biden podpadł amerykańskiej opinii publicznej już w 2022 roku. Ogłosił wtedy dwuletnią przerwę w taryfach na chińskie panele słoneczne, co zwiększyło ich udział w rynku amerykańskim. A w 2023 r. zawetował ustawę, która mogła skrócić dwuletnią przerwę.
24 kwietnia
Sekretarz Stanu Antony Blinken z wizytą w Chinach
Antony Blinken rozpoczął wizytę w Szanghaju. Od samego początku stanął przed ogromnym wyzwaniem. Wylądował w Chinach zaledwie kilka godzin po przyjęciu w Stanach ustawy, która zapewnia Tajwanowi i całemu regionowi Indo-Pacyfiku 8 miliardów dolarów. Prawo ma także doprowadzić do zakazu korzystania z chińskiego medium społecznościowego TikTok w Stanach Zjednoczonych.
Mimo tego (a może właśnie przez to) wizyta Sekretarza Stanu w Chinach zaczęła się serdeczniej, niż zazwyczaj. Wieczorem pierwszego dnia kibicował podczas meczu koszykówki w Szanghaju, a w czwartek rano spotkał się z Sekretarzem szanghajskiego oddziału Partii Komunistycznej. Podczas spotkania Blinken powiedział: “Mamy obowiązek wobec naszych obywateli – a nawet wobec świata – odpowiedzialnie zarządzać relacjami między naszymi dwoma krajami”. Następnie odwiedził kampus Uniwersytetu Nowojorskiego w Szanghaju (na którym, nota bene, autorka tego tekstu studiuje). Podczas rozmowy ze studentami podkreślił, że wymiana edukacyjna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi i Chinami jest “balastem” w skomplikowanych relacjach pomiędzy dwoma państwami. Później sekretarz spotkał się z amerykańskimi biznesem w Szanghaju. Kordialny początek wizyty podkreśla znaczenie więzi gospodarczych, kulturowych i edukacyjnych, które są korzystne dla obu krajów. W Pekinie Sekretarz Blinken spotkał się z Prezydentem Xi Jinpingiem i Ministrem Spraw Zagranicznych Wang Yi. Spotkania nie przyniosły jednak przełomu. Państwa trwają na swoich stanowiskach, co uniemożliwia konsensus. Chińscy internauci komentowali, że wizyta to “strata czasu” ze względu na jej kordialny charakter i brak ustaleń po spotkaniach wysokiego szczebla.
28 kwietnia
Wizyta Elona Muska w Pekinie
Elon Musk (twórca Tesli) przyleciał do Pekinu swoim prywatnym samolotem. Praktycznie zaraz po wylądowaniu spotkał się z drugim najważniejszym człowiekiem w Chinach: premierem Li Qiang. Warto odnotować, że Premier Li jest wieloletnim sojusznikiem Tesli i jej założyciela. To on utorował Tesli drogę do budowy fabryki samochodów w Szanghaju, gdy był w tym mieście Sekretarzem Partii Komunistycznej.
Kwietniowa wizyta Muska w Chinach wiąże się głównie z trudnościami, które firma napotkała, gdy chciała wypuścić na chiński rynek swoje najnowsze modele samochodów. Auta skanują twarze właścicieli, a chińscy urzędnicy kwestionowali zastosowane środki ochrony danych osobowych. Tesla potrzebuje też dostępu do wysokiej rozdzielczości map w swoich pojazdach autonomicznych.
W obu kwestiach zwyciężyła Tesla. Firma potrzebuje sukcesów po tym, jak Stany Zjednoczone – zaledwie kilka dni przed wizytą Muska w Chinach – opublikowały raport z krytyczną opinią na temat bezpieczeństwa i wydajności najnowszej generacji samochodów produkowanych przez firmę.
Tymczasem Tesla zawarła umowę z Baidu, jedną z największych chińskich firm technologicznych. Tak uzyskała dostęp do mapy wysokiej rozdzielczości oraz utorowała sobie drogę do sprzedaży samochodów najnowszej generacji w Chinach. Nie wiadomo, co Tesla zaoferowała w zamian. Warto wziąć pod uwagę, że Chiny od wielu lat skutecznie nakłaniają międzynarodowe firmy do dzielenia się z najnowszymi technologiami w zamian za dostęp do chińskiego rynku.
13 maja
Zamknięcie powiązanej z Chinami kopalni kryptowalut
Prezydent Joe Biden nakazał zamknięcie i sprzedaż kopalni kryptowalut w stanie Wyoming. Prowadziła ją firma chińskiego pochodzenia. Kopalnię ulokowano mniej niż 2 kilometry od amerykańskiej bazy sił powietrznych, która m.in. kontroluje uzbrojone w broń jądrową międzykontynentalne pociski balistyczne.
Joe Biden uznał, że kopalnia “stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych”, ponieważ jest wykorzystywana do inwigilacji i szpiegostwa. Obiekt musi natychmiast zaprzestać działalności, a właściciele mają 90 dni na usunięcie sprzętu i 120 dni na sprzedaż lub przeniesienie własności. Tak stanowi zarządzenie, które powołuje się na ryzyko związane ze sprzętem górniczym “pochodzącym z zagranicy”.
Właściciel kopalni to były chiński producent wieprzowiny, który przebranżowił się na kopalnie kryptowalut. Li Jiaming nie był dostępny, aby skomentować sprawę. W zeszłorocznym wywiadzie przekonywał jednak, że inwestorzy wybrali tę lokalizację z uwagi na umowę z lokalną firmą energetyczną na dostawę energii elektrycznej (której kopalnie kryptowalut potrzebują ogromną ilość). Powodem nie była bliskość bazy ani centrum danych.
14 maja
Wzrost amerykańskich ceł na chińskie produkty
Prezydent Biden ogłosił wzrost ceł na chińskie towary, m.in. pojazdy elektryczne, półprzewodniki i zaawansowane baterie. Najbardziej wzrosną cła na chińskie pojazdy elektryczne: z 25% na 100%. Co ciekawe, jeszcze w 2020 roku Prezydent Biden – gdy stanął do wyścigu do Białego Domu – krytykował cła nałożone na chińskie produkty przez Donalda Trumpa. Twierdził wtedy, że szkodzą amerykańskim klientom. Nakładając cła oficjalnie poparł zatem działania swojego poprzednika. Joe Biden nie jest jednak jedyną osobą, która diametralnie zmieniła zdanie. Amerykańska Sekretarz Skarbu, Janet Yellen, też wcześniej sprzeciwiała się cłom. Argumentowała, że to podatki nakładane na konsumentów. Tym razem jednak poparła podniesienia ceł. Stwierdziła, że nadwyżka mocy przemysłowej Chin szkodzi Stanom Zjednoczonym. “Prezydent Biden i ja widzieliśmy na własne oczy, jak na amerykańską społeczność wpływa gwałtowny wzrost chińskiego importu, którego wartość jest sztucznie zaniżana. Nie będziemy tego ponownie tolerować” – powiedziała Sekretarz Skarbu Yellen. Dodała też, że taryfy nie są w zamierzeniu “antychińskie”. Chińskie Ministerstwo Handlu skrytykowało decyzję o nałożeniu ceł. Chiny “stanowczo się temu sprzeciwiają”. Decyzję administracji Bidena nazwano “typową manipulacją polityczną”, która “poważnie wpłynie na atmosferę dwustronnej współpracy”. Chiny wezwały Stany Zjednoczone do cofnięcia decyzji. Pekin informuje, że “podejmie zdecydowane kroki w celu obrony swoich praw i interesów”. Chińska Ambasada w Waszyngtonie nazwała cła “manewrem politycznym”. Rzecznik Ambasady zauważył, że co prawda Chiny nie zdradziły jeszcze jak zareagują na cła, ale Stany Zjednoczone eksportują do Chin duże ilości soi. Rzecznik dodał, że dla Tesli chiński rynek jest jednym z najbardziej lukratywnych. Co istotne, wielu ekonomistów sprzeciwia się cłom, ponieważ podnoszą one ceny importowanych produktów. W efekcie to amerykańscy konsumenci, a nie Chiny, płacą więcej.
10 czerwca
Stany Zjednoczone próbują powstrzymać Chiny od wspierania Rosji
Administracja Prezydenta Bidena ogłosiła nowy pakiet sankcji, które mają przerwać szybko zacieśniające się relacje pomiędzy Rosją a Chinami. Chiny w początkowym okresie wojny w Ukrainie stały na uboczu. W ostatnim czasie zwiększają ilość dostaw m.in. mikroukładów i systemów obsługi dronów do Rosji tak twierdzą amerykańscy urzędnicy.
Sankcje wycelowane są w mniejsze banki z Chin, które prowadzą interesy z Rosją. Takie rozwiązanie pomaga Rosji finansować działania wojenne. Warto przypomnieć, że zaraz po rozpoczęciu wojny Prezydent Biden ogłosił pierwszy pakiet sankcji, które miały zredukować wartość rubla “do zera”. Tak się jednak nie stało, ponieważ rosyjska waluta po początkowym spadku podniosła swoją wartość – głównie dzięki Chinom. To one bowiem kupują rosyjska ropę, często po zaniżonej cenie. Zwiększyły też swoją sprzedaż towarów podwójnego zastosowania do Rosji (jak mikroelektronika i oprogramowania potrzebne do obsługi dronów i obrony powietrznej). Na konferencji prasowej w Pradze 31 maja amerykański Sekretarz Stanu Antony Blinken powiedział, że 70% obrabiarek importowanych przez Rosję pochodzi z Chin, podobnie jak 90% mikroelektroniki.
11 czerwca
Kolejne chińskie firmy nie mogą eksportować do Stanów Zjednoczonych
Amerykański Departament Bezpieczeństwa Wewnętrznego wciągnął 3 kolejne chińskie podmioty na listę firm, których produkty nie mogą być już eksportowane do Stanów Zjednoczonych. Przyczyną są ich związki z przymusową pracą w chińskim regionie Sinciang. Wśród dodanych firm znajduje się przetwórca owoców morza, który został zidentyfikowany jako firma zatrudniająca robotników sprowadzonych do wschodnich Chin z Sinciang – odległego regionu Chin, gdzie rząd zatrzymał i inwigilował dużą liczbę mniejszości, w tym Ujgurów. Druga firma jest przetwórcą aluminium, a trzecia – producentem obuwia. Ostatnia z nich również sprowadzała Ujgurów i ludzi z innych prześladowanych grup do swojej fabryki obuwia we wschodnich Chinach – przekazał rząd Stanów Zjednoczonych. Na liście firm, które nie mogą eksportować swoich produktów do Stanów Zjednoczonych znajduje się już 68 przedsiębiorstw. Lista powstaje na mocy Ustawy o Zapobieganiu Pracy Przymusowej Ujgurów, którą rząd Stanów Zjednoczonych wprowadził 2 lata temu.
18 czerwca
Drony dla Tajwanu
Departament Stanu USA zatwierdził możliwość kolejnych dostaw nowoczesnego sprzętu militarnego do Tajwanu. Agencja Współpracy w zakresie Bezpieczeństwa Obronnego Pentagonu zapowiedziała, że sprzedaż obejmowałaby amunicje krążącą Switchblade 300 oraz ALTIUS 600M-V, a jej łączna wartość wyniosłaby 360 milionów dolarów. Propozycja ta wynika z rosnących napięć w Cieśninie tajwańskiej i przeprowadzonych tam w ubiegłym miesiącu przez ChRL ćwiczeń wojskowych. Ministerstwo Obrony Tajwanu podziękowało Waszyngtonowi za wsparcie i wydało oświadczenie mówiące, że ,,W obliczu częstych operacji militarnych prowadzonych przez chińskich komunistów wokół Tajwanu, broń sprzedawana przez USA będzie miała możliwość, by wykrywać zagrożenia i atakować w czasie rzeczywistym, szybko odpowiadając wrogowi.”
21 czerwca
Amerykański koncern Lockheed Martin ponownie pod chińskimi sankcjami
Amerykański koncern zbrojeniowy Lockheed Martin, jeden z największych na świecie dostawców uzbrojenia i twórca słynnego F-35 ponownie znalazł się pod chińskimi sankcjami, za sprzedaż broni Tajwanowi. Firma ta do 2026 ma dostarczyć Tajwanowi 66 samolotów bojowych F-16V. Sankcje nałożono na Lockheed Martin Missile System Integration Lab, Lockheed Martin Advanced Technology Laboratories oraz Lockheed Martin Ventures. Koncern ma zakaz tranzytu i dostaw swoich produktów na terytorium ChRL. Ponadto członkowie zarządu Frank Andrew St. John, Jesus Malave i prezes przedsiębiorstwa James Donald Taiclet otrzymali zakaz wjazdu do Chin w tym także do Hong Kongu i Makau. Nie jest to pierwszy raz kiedy Pekin zdecydował się nałożyć sankcje na Lockheed Martin Zrobił to także w 2019, 2020, 2022 i 2023 roku.
9-11 lipca
NATO wzywa ChRL do zaprzestania wspierania Rosji w jej działaniach wojennych
W dniach 9-11 lipca w Waszyngtonie odbył się tegoroczny szczyt NATO. Jednym z tematów poruszonych podczas niego była chińska polityka zagraniczna. W końcowym oświadczeniu NATO oskarżyło Pekin i Moskwę o podburzanie i próbę reorganizacji ładu międzynarodowego. Sojusznicy wygłosili także komunikat, w którym wzywali ,,ChRL jako stałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ, na którym spoczywa szczególna odpowiedzialność za utrzymanie celów i zasad Karty Narodów Zjednoczonych, do zaprzestania wszelkiego materialnego i politycznego wsparcia rosyjskich wysiłków wojennych. Obejmuje to transfer materiałów podwójnego zastosowania, takich jak komponenty broni, sprzęt i surowce, które służą jako wkład do rosyjskiego sektora obronnego.” W obliczu rosnących antagonizmów w regionie Azji i Pacyfiku, w posiedzeniu Rady Północnoatlantyckiej wzięli także udział przedstawiciele Australii, Japonii, Korei Południowej i Nowej Zelandii. Pekin w odpowiedzi na słowa, które padły w Waszyngtonie wydał oświadczenie, w którym nawołuje, by sojusz pozostał poza regionem Azji i Pacyfiku oraz nie inicjował wszelkich konfrontacji. Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaprzeczyło również jakoby Państwo Środka przyczyniało się do przedłużania się wojny na Ukrainie i zapewniło, że ChRL promuje rozmowy pokojowe w sprawie toczącego się konfliktu. Według chińskich władz cały szczyt w Waszyngtonie kierował się zimnowojenną mentalnością i agresywną retoryką.
12 lipca
Biden podpisuje ,,Ustawę o wspieraniu rozwiązania sporu Tybet-Chiny”
12 lipca Izba Reprezentantów większością 391 głosów uchwaliła ,,Ustawę o wspieraniu rozwiązania sporu Tybet-Chiny”, która tego samego dnia została podpisana przez prezydenta Joe Biden’a. Ustawa mówi, o tym, że kwestia Tybetu pozostaje w oczach polityki zagranicznej USA nierozwiązana, a wszelka chińska dezinformacja w tej kwestii będzie zwalczana. Biden w oficjalnym oświadczeniu podkreślił, że Waszyngton wspiera walkę o prawa człowieka w Tybecie oraz podejmowane przez jego mieszkańców wysiłki, by zachować odrębność kulturową, religijną i językową. Zapewnił także, że jego administracja będzie dążyła do nawoływania Pekinu do podjęcia dialogu z przedstawicielami Dalai Lamy w sprawie rozwiązania sporu. W odpowiedzi Ministerstwo Spraw Zagranicznych Chin oświadczyło, że Stany Zjednoczone podpisując tą ustawę ingerują w sprawy wewnętrzne ChRL i naruszają jej interesy. Pekin złożył także oficjalny protest w tej kwestii do Waszyngtonu. Rzecznik MSZ podkreślił również, że Tybet od starożytności był częścią Chin i aktualnie panuje tam stabilność oraz harmonia a region osiąga doskonałe wyniki gospodarcze.
13 lipca
Xi wysyła list do Trumpa po próbie zamachu na jego życie
13 lipca miała miejsce próba zamachu na ubiegającego się ponownie o fotel prezydencki Donalda Trumpa, podczas jego wiecu wyborczego w Pensylwanii. Xi Jinping po tym jak dowiedział się o wydarzeniu wysłał wiadomość do Trumpa, w której wyraził swoje wsparcie w tej sytuacji. Chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało oświadczenie, w którym oznajmiło, że Chiny są zaniepokojone strzelaniną, która miała miejsce w Pensylwanii. Nagranie z próby zamachu szybko stało się jedną z najczęściej oglądanych treści tego dnia w ChRL. Wielu chińczyków pisało wyrazy współczucia w social mediach, a wpisy popierające kandydaturę Trumpa zyskiwały tysiące polubień na platformie Weibo (chiński odpowiednik platformy X)
17 lipca
Chiny zawieszają dialog z USA dotyczący kontroli zbrojeń
W listopadzie 2023 roku podczas spotkania Joe Biden’a i Xi Jinpinga obaj przywódcy postanowili, że będą dążyć do zmniejszenia produkcji broni nuklearnej, by nie dopuścić do powstania nowego wyścigu zbrojeń oraz by zwiększyć bezpieczeństwo w regionie Azji i Pacyfiku. Jednak ostatnie działania USA zdaniem Chin zagrażają im interesom. Podczas briefingu w Pekinie rzecznik chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych Lin Jian poinformował, że w związku z ignorowaniem przez Stany Zjednoczone chińskiego sprzeciwu dotyczącego sprzedaży broni na Tajwan, która podważa podstawowe interesy ChRL, Pekin zdecydował się na zawieszenie negocjacji z USA w sprawie nowej rundy konsultacji dotyczących kontroli zbrojeń i nierozprzestrzeniania broni jądrowej. Dodał także, że „Chiny chcą utrzymywać komunikację z USA w kwestiach międzynarodowej kontroli zbrojeń na fundamencie wzajemnego szacunku. Stany Zjednoczone muszą szanować podstawowe interesy Chin i stworzyć do tego niezbędne warunki”.
27 lipca
Spotkanie Antony Blinken’a z Wang Yi
Sekretarz Stanu USA Antony Blinken spotkał się z Ministrem Spraw Zagranicznych Chińskiej Republiki Ludowej w Vientiane. Wang Yi, Minister, spotkał się z amerykańskim Sekretarzem Stanu w ramach spotkań ministerialnych organizowanych przez ASEAN (Association of the Southeast Asian Nations) w Laosie. Spotkanie to zostało określone jako produktywne i szczere, pokryło ono wiele spraw różniących się rangą od takich dwustronnych, do regionalnych i światowych. Zgodnie z raportem Departamentu Stanu USA, Antony Blinken skupił się na zagadnieniu wagi użycia dyplomacji w pokojowym rozwiązaniu sporów. Podkreślił też znaczenie współpracy w dziedzinach istotnych dla obywateli Stanów Zjednoczonych. Jednym z tematów poruszonych podczas spotkania były rozwiązania, które Chiny obrały w celu zwalczania narkotyków i współpracy w tej dziedzinie ze Stanami Zjednoczonymi. Blinken podkreślił również znaczenie dla rządu Stanów Zjednoczonych ochrony obywateli USA na siłę przetrzymywanych na terenie Chin albo z nich deportowanych. Duże znaczenie miał dla niego temat ochrony tych obywateli oraz ich praw.
Ze strony Chin natomiast, chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaznaczyło, że spotkanie odbyło się na prośbę Sekretarza Blinkena oraz że obie strony zgodziły się co do potrzeby i chęci utrzymania dalszej komunikacji. Mimo to Wang Yi podkreślił również, że z punktu widzenia strony chińskiej Stany Zjednoczone utrzymują proces izolacji Chin, co w jego opinii przyczynia się do wzrostu ryzyka skręcenia relacji na bardziej negatywne tory. Apelował do członków rządu USA o przyjęcie bardziej pragmatycznej polityki względem Chin. Twierdził również, że Chiny nie oczekują, że zdobędą przywództwo w systemie światowym – nie jest to ich celem, którym natomiast jest rozwój w pokoju i dbałość o obywateli. Blinken i Yi poruszyli również inne tematy, takie jak sytuacja w Tajwanie, Morzu Południowochińskim, Ukrainie, Gazie, na półwyspie koreańskim oraz w Myanmarze. Obie strony zadeklarowały chęć wspólnej pracy nad implementacją porozumień zawartych pomiędzy Prezydentem USA Joe Bidenem oraz Prezydentem Chin Xi Jinpingiem w listopadzie 2023 roku w San Francisco.
15-16 sierpnia
Piąte forum Roboczej Grupy ds. Finansów
Robocza Grupa ds. Finansów (Financial Working Group – FWG) została założona we wrześniu 2023 roku przez Sekretarz Skarbu USA Janet L. Yellen oraz Wicepremiera Chin He Lifenga w celu stworzenia stałego forum do wymiany perspektyw dotyczących współpracy finansowej pomiędzy Chinami i Stanami Zjednoczonymi. Między 15. a 16. sierpnia bieżącego roku członkowie tej instytucji spotkali się na piątym już forum pomiędzy reprezentantami Departamentu Skarbu Państwa USA i Ludowym Bankiem Chin (People’s Bank of China – PBOC).
Celem spotkania było ustalenie założeń porozumień, które umożliwią sprawne delegowanie systemami finansowymi międzynarodowymi oraz w obu państwach, co zapobiegnie powstawaniu kryzysów finansowych lub umożliwi ich szybkie oraz łagodne rozwiązywanie. Zgodnie z raportem PBOC, spotkania w ciągu dwóch dni forum były ‘profesjonalne, pragmatyczne, szczere i konstruktywne’ i objęły tematy takie jak instytucje finansowe, ponadgraniczne płatności i przesył danych, oraz rynki kapitałowe. Uczestnicy forum podpisali porozumienie w sprawie wymiany informacji, które mają wzmocnić współpracę pomiędzy dwoma państwami w kwestiach stabilności na rynku finansowym. Strony wymieniły na przykład listy kontaktów, które w przyszłości, zgodnie z założeniami programu, mają okazać się dla nich obu przydatne. Zgodnie z raportem Departamentu Skarbu USA, podczas spotkania miała również miejsce dyskusja pomiędzy prywatnymi przedsiębiorstwami z obu państw, które mogły wymienić się przemyśleniami na takie tematy jak finansowanie działań klimatycznych oraz bardziej szczegółowo – na przykład planowanie ewolucji rynkowej w kwestiach zmian klimatu.
Wynikiem tego forum było między innymi omówienie rezultatów wymian informacji z poprzednich miesięcy, które z kolei skupiły się na testowaniu możliwości finansowych banków centralnych w obliczu przeciwdziałania skutkom zmian klimatu, odporności operacyjnej w sektorze finansowym, oraz działaniu Globalnych Banków o Znaczeniu Systemowym (Global Systemically Important Banks – G-SIBs). Spotkały się również po raz drugi instytucje Joint Treasury-PBOC Cooperation oraz Exchange on Anti-Money Laundering, dyskutując na tematy rzeczywistych właścicieli (beneficial owners) oraz potencjalne poprawki do praw chińskich dotyczących rozwiązań nakierowanych przeciwko praniu brudnych pieniędzy.
23 sierpnia
Stany Zjednoczone nakładają sankcje na chińskie firmy
W związku z podejrzeniem wspierania wojsk rosyjskich Stany Zjednoczone ogłosiły nałożenie sankcji na setki chińskich firm, co wzbudziło protest ze strony chińskich władz dwa dni później. Sankcje te zostały spowodowane opinią władz Stanów Zjednoczonych, zgodnie z którą niektóre przedsiębiorstwa zarejestrowane w Chinach dostarczały narzędzia i części instytucjom rosyjskim, co miało wspierać ich walkę w wojnie w Ukrainie. Była to opinia między innymi amerykańskiego Departamentu Stanu. W odpowiedzi chińskie Ministerstwo Handlu stanowczo sprzeciwiło się i wyraziło krytykę tychże działań. Argumentowało to przekonaniem, że sankcje rozbiłyby ustalony globalny porządek handlowy, a także stabilność światowego przemysłu i łańcuchów dostaw. Ministerstwo nazwało również działania Stanów Zjednoczonych ‘typowymi [dla nich] sankcjami jednostronnymi’, a także dodało, że ‘Chiny apelują do Stanów Zjednoczonych o natychmiastowe zaprzestanie praktyk przez nie stosowanych, a także podejmie potrzebne kroki, by chronić należnych chińskim przedsiębiorstwom praw i interesów’.
27-29 sierpnia
Jake Sullivan w Chinach
Doradca ds. Bezpieczeństwa Narodowego Stanów Zjednoczonych Jake Sullivan odwiedził Chiny pod koniec sierpnia. W Pekinie między innymi spotkał się z Prezydentem Chin Xi Jinpingiem oraz Ministrem Spraw Zagranicznych Wangiem Yi. To pierwsza wizyta Sullivana w Chinach w ciągu ostatnich ośmiu lat, co podkreśla jej wagę dla współpracy i porozumienia pomiędzy dwoma państwami. Po wizycie zostały wydane dwa raporty: jeden przygotowany przez Biały Dom w Waszyngtonie, a drugi – przez chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
Zgodnie z raportem amerykańskim, podczas spotkania strony skoncentrowały się na implementacji porozumień zawartych na Szczycie Woodside w listopadzie 2023 roku. Zawierały one postanowienia dotyczące między innymi działań przeciwnarkotykowych, komunikacji pomiędzy instytucjami wojskowymi obu państw, bezpieczeństwa w dziedzinie sztucznej inteligencji (AI), relacji obu państw z Tajwanem, a także wojny w Ukrainie oraz sytuacji na Morzu Południowochińskim. Zgodnie z innym dokumentem przygotowanym przez Biały Dom zarówno amerykańska, jak i chińska strona są gotowe do pracy nad organizacją rozmów telefonicznych pomiędzy Samuelem Paparo, admirałem i dowódcą amerykańskiego Dowództwa Indo-Pacyfiku oraz jego chińskim odpowiednikiem.
Zgodnie z dokumentem przygotowanym przez chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych natomiast prezydent Xi podkreślił potrzebę światowej współpracy na polu rozwiązywania sporów. Wezwał Stany Zjednoczone do współpracy z Chinami oraz aby oba państwa ‘rozpoznały rozwój drugiego państwa jako nowe możliwości a nie wyzwanie’, a także ‘by współżyły w pokoju oraz promowały stabilności w relacjach na linii Chiny – Stany Zjednoczone. Według słów Ministerstwa, Jake Sullivan również podkreślił ponownie stanowisko Stanów względem opierania się konfrontacji z Chinami – w jego słowach ‘Stany Zjednoczone nie zamierzają rozpoczynać walki na polu ‘nowej Zimnej Wojny’, nie chcą zmieniać wewnętrznego chińskiego systemu, nie zamierzają stawać w opozycji do Chin poprzez wzmacnianie międzynarodowych systemów obronnościowych, a także nie popierają niepodległości Tajwanu’.
W dniach 27-28. sierpnia Sullivan spotkał się z Ministrem Spraw Zagranicznych Wangiem Yi, którego rezultatem było ponowienie zobowiązania kolejnych interakcji pomiędzy dwoma państwami, takimi jak rozmowa telefoniczna na wysokim szczeblu rządowym (prawdopodobnie pomiędzy Prezydentami Bidenem oraz Jinpingiem) w ‘kolejnych tygodniach’ oraz wizyta Johna Podesty (Starszego Doradcy Prezydenta ds. Międzynarodowej Polityki Klimatycznej) w Chinach w pierwszym tygodniu września.
Podczas tej rozmowy również pojawił się temat przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się narkotyków, a także repatriacji nieudokumentowanych migrantów oraz krokom, które strony zamierzają podjąć w przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym.
Strona chińska natomiast przedstawiła stanowisko, które wyraził Wang Yi – w jego słowach Stany ‘powinny zaprzestać izolowaniu Chin w kwestiach ekonomicznych, handlu oraz nauki i technologii’.
Zdaniem strony chińskiej, jest pięć głównych zasad, które pomogą obu państwom znaleźć płaszczyznę do porozumienia. Są nimi na przykład podążanie za wskazaniami głów państw, którzy powinni kierować się zasadami wzajemnego szacunku, unikanie konfliktu i konfrontacji, podporządkowanie relacji na linii USA – Chiny zasadom równego traktowania obu stron, wzrost wymian idei i szerokiej współpracy między państwami, ustanowienie pozytywnej percepcji (‘establishing correct cognition’), w ramach której Stany Zjednoczone rozpoznają zasługi Chin w dziedzinie ich polityk wewnętrznych.29. sierpnia Jake Sullivan spotkał się również z generałem Zhangiem Youxia, który jest wiceprzewodniczącym chińskiej Centralnej Komisji Wojskowej. Generał podkreślił między innymi znaczenie dla chińskich interesów kwestii przynależności Tajwanu do Chin. Jake Sullivan natomiast zaznaczył duże znaczenie dla Stanów Zjednoczonych utrzymywania intensywnej komunikacji pomiędzy stronami. Wśród tematów poruszonych przez Jake’a Sullivana pojawiło się również bezpieczeństwo na Tajwanie, Morzu Południowochińskim, podejrzenia chińskiego zaangażowania w rozwijanie możliwości wojskowych Rosji, cyberbezpieczeństwo oraz próby doprowadzenia do zawieszenia broni w strefie Gazy.
4. września
Mniej niż trzy miesiące przed konferencją COP29, która ma mieć miejsce w Azerbejdżanie w listopadzie przedstawiciele Stanów Zjednoczonych i Chin spotkali się, aby negocjować wzmocnienie planów wygaszania emisji gazów cieplarnianych. John Podesta ze strony amerykańskiej, doradca prezydenta do spraw międzynarodowej polityki klimatycznej, spotkał się z Liu Zhenmin, chińskim przedstawicielem do spraw klimatu. Spotkali się oni w ramach komitetu roboczego, ustanowionego zaledwie kilka miesięcy wcześniej. Zgodnie z raportem Ministerstwa Ekologii i Środowiska Chin komitet ten zebrał się na trzy dni, pomiędzy 4. a 6. września. Jego członkowie wymienili się poglądami na temat współpracy w ramach komitetu, a także na temat działań klimatycznych ich krajów oraz międzynarodowych działań w tym kierunku.
10. września
Amerykańscy i chińscy przedstawiciele wojskowi odbyli rozmowę, w której omówili kwestię złagodzenia narastającej rywalizacji w regionie Azji pacyficznej. Byli to Admirał Samuel Paparo (dowódca wojska amerykańskiego desygnowanego do regionu Indopacyfiku) oraz Generał Wu Yanan (dowódca południowej flanki Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej). Dodatkowym celem rozmowy było również naprawienie komunikacji wojskowej, która została naruszona ponad dwa lata wcześniej. Stało się to w wyniku wizyty Nancy Pelosi na Tajwanie w sierpniu 2022 roku. Rozmowa, która odbyła się 10. września, jest rezultatem obietnicy przeprowadzenia negocjacji na tak wysokim szczeblu, zawartej podczas wizyty Doradcy USA ds. bezpieczeństwa narodowego Jake’s Sullivana w Pekinie w sierpniu. Ze strony amerykańskiej, Admirał Paparo podkreślił że utrzymanie skutecznej komunikacji pomiędzy dowódcami na wysokim szczeblu obu krajów jest kluczowe, aby uniknąć przeliczenia czy pomyłki w interpretacji działań militarnych. Jak również dodał, zdaniem amerykańskiego wojska Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza w ostatnim czasie dopuściła się kilku niebezpiecznych interakcji z sojusznikami Stanów Zjednoczonych.
12. września
Departament Stanu USA ogłosił sankcje wycelowane w firmy znajdujące się w Chinach, w związku z ich dostarczaniem materiałów dla programu rozwijania pocisków balistycznych przez Pakistan. Jak powiedział Matthew Miller, rzecznik Departamentu Stanu, “Departament Stanu prowadzi działania wycelowane w pięć organizacji oraz jedną osobę, które zaangażowane były w rozwijanie rakiet balistycznych oraz kontrolowały zaopatrzenie rakiet oraz ich technologię (…) Dodatkowo Stany Zjednoczone wprowadzają sankcje (…) skierowane przeciwko trzem organizacjom zarejestrowanym w Chińskiej Republice Ludowej, jednego obywatela ChRL (…): firmy Hubei Huachangda Intelligent Equipment Company, Universal Enterprise Limited oraz Xi’an Longde Technology Development Company Limited (aka Lontek); obywatela ChRL Luo Dongmei (aka Steed Luo)”.
16. września
Zgodnie z raportem Departamentu Stanu USA, Stany Zjednoczone będą kontynuować apel o uwolnienie obywateli amerykańskich aresztowanych w Chinach. Ogłoszenie to jest związane z uwolnieniem amerykańskiego pastora Davida Lina, który był więziony w Chinach przez niemal dwie dekady. Zgodnie z oświadczeniem wydanym przez Matthew Millera, rzecznika Departamentu Stanu, rząd Stanów Zjednoczonych już od dłuższego czasu pracował nad uwolnieniem pastora. David Lin został aresztowany w 2006 roku, po tym jak wstąpił na terytorium Chin, i skazany później na dożywocie za oszustwo kontraktowe. Założyciel ChinaAid i pastor Bob Fu oświadczył, że ówczesne zarzuty wobec Davida Lina były oszustwem i zostały ustanowione przez chiński rząd w próbie zagrywki, która miała skończyć się nieuprawnionym przejęciem “zakładników”. Zdaniem Fu Lin mógł zostać uwolniony przede wszystkim dzięki presji opinii publicznej na rządzie chińskim, a także ciężkiej pracy rządu Stanów Zjednoczonych. W wypowiedzi dla VOA, Fu zwrócił uwagę na fakt, że uwolnienie Lina jest niezwykle istotne z perspektywy rosnących w liczbie przypadków chińskiego rządu zwalczającego praktykę religijną w kraju, zwłaszcza dotykających społeczność chrześcijańską. Zgodnie z raportem Dui Hua Foundation około 200 amerykańskich obywateli dotknęła agresywna polityka chińskiego rządu, wliczająca działania takie jak nieuprawnione zatrzymania oraz zakazy opuszczania kraju. Jak wynika z raportu Departamentu Stanu USA, uwolnienie innych dwóch obywateli amerykańskich zostało określone jako zadania priorytetowe – Kai Li’ego (oskarżonego o szpiegostwo w 2016 roku) oraz Marka Swidana (skazanego za przemycanie narkotyków w 2019 roku).
18. września
W kolejnym ruchu wycelowanym w firmy sprzedające broń jednostkom na Tajwanie rząd Chin zdecydował się zamrozić własność 9 amerykańskich organizacji. Na liście znalazły się Sierra Nevada Corporation, Stick Rudder Enterprises LLC, Cubic Corporation, S3 Aerospace, TCOM Ltd Partnership, TextOre, Planate Management Group, ACT1 Federal oraz Exovera. Zamrożenie własności weszło w życie w środę i obowiązuje na terytorium Chin. Już w przeszłości rząd Chin zwracał uwagę strony amerykańskiej na fakt, że nie będzie tolerować dostarczania broni Tajwanowi, który uważa za podległą im w pełni jednostkę terytorialną. Stanowisko przedstawione przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Chin nie tylko zawiera informację o tym, że zakaz wszedł już w życie – informuje również, że zarówno organizacje, jak i osoby prywatne na terenie Chin mają zakaz interakcji z firmami objętymi zakazem. Jak powiedział Lin Jian, rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Chin, Stany Zjednoczone powinny “natychmiast zatrzymać niebezpieczną tendencję zaopatrzania militarnego Tajwanu”, a także “Zaprzestańcie wspierania tajwańskiej niepodległości, i przestańcie działać przeciwko pokojowi i stabilności w Cieśninie Tajwańskiej”.
23. września
Administracja Prezydenta Bidena ogłosiła inicjatywę, w ramach której oprogramowanie wyprodukowane w Chinach nie będzie mogło być instalowane w samochodach, w których dostępna jest możliwość połączenia z Internetem. Inicjatywa ta została poparta obawą o zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego – administracja Prezydenta Bidena potwierdza, że istnieje zagrożenie ze strony chińskich agencji wywiadowczych, które mogłyby w ten sposób śledzić podróże Amerykanów, a nawet użyć systemów elektronicznych pojazdów, aby dostać się do krajowej sieci elektrycznej Stanów Zjednoczonych lub innych istotnych elementów infrastruktury. Jest to prawdopodobnie ostatnia inicjatywa tego typu za prezydencji Joe Bidena. W raporcie dla mediów przedstawiciele administracji Bidena potwierdzili, że to właśnie zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego stanowiło pobudkę dla wprowadzenia zakazu.
7 listopada
Po ogłoszeniu wyników wyborów prezydenckich w Stanach Zjednoczonych Chiny pogratulowały Donaldowi Trumpowi wygranej. Xi Jinping w liście gratulacyjnym wysłanym do amerykańskiego prezydenta elekta wyraził nadzieję na znalezienie wspólnej drogi komunikacji między dwoma państwami w szczególności w kwestii handlu i wojny celnej. Podkreślił także, że stabilne i zrównoważone relacje bilateralne leżą w interesie zarówno Chin, jak i USA oraz całej społeczności międzynarodowej. Stwierdził także, że jak pokazuje historia, oba państwa zawsze korzystały na współpracy, a traciły na wzajemnej konfrontacji.
9-16 listopada
W dniach 9-16 listopada w Limie, w Peru odbyło się coroczne spotkanie na szczycie Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). Grupa ta powołana została w 1989 roku i należą do niej m.in.: Chiny, Stany Zjednoczone, Rosja, Australia, Kanada, Japonia i Peru. Jej celem jest rozwijanie współpracy gospodarczej w regionie Azji i Pacyfiku poprzez m.in. znoszenie barier celnych i wymianę nowoczesnych technologii. W kuluarach, 16 listopada doszło do spotkania przewodniczącego ChRL Xi Jinpinga i ustępującego ze stanowiska Prezydenta Stanów Zjednoczonych Joe Biden’a. Jak poinformował Biały Dom, Biden podczas rozmowy podkreślił, że kluczowe dla jego administracji było rozwijanie siatki amerykańskich sojuszy i partnerstw strategicznych na świecie. Zaznaczył także, że istotna była dla niego komunikacja z ChRL, by rywalizacja gospodarcza tych dwóch państw przebiegała odpowiedzialnie i nie przerodziła się w otwarty konflikt. Obaj prezydenci podsumowali osiągnięcia w przestrzeni stosunków bilateralnych między Chinami a Stanami Zjednoczonymi. Dyskutowano także na temat zwalczania przemytu narkotyków, co ma związek z epidemią uzależnień od fentanylu w USA, którego prekursory Chiny dostarczają Meksykowi, gdzie kartele narkotykowe po wytworzeniu gotowego narkotyku przerzucają go przez północną granicę. Xi i Biden dyskutowali także na temat rozwoju Sztucznej Inteligencji i idącym za nim ryzykiem. Podkreślono konieczność zwiększenia bezpieczeństwa korzystania z AI. Prezydent USA podczas rozmowy potępił sprzedaż broni przez ChRL do Rosji, chińskie działania na Morzu Południowochińskim oraz nieuczciwe praktyki handlowe. Spotkanie podsumowano koniecznością dalszego dialogu w dziedzinach takich jak dyplomacja i gospodarka.
24 listopada
24 listopada japoński serwis informacyjny Kyodo News oznajmił, że Stany Zjednoczone utworzą tymczasowe bazy wzdłuż południowo zachodnich wysp Japonii. Ma to zwiększyć zdolności do obrony Tajwanu w razie ataku Chin. W grudniu na niezamieszkanych przez nikogo japońskich wyspach mają zostać rozlokowane HIMARS-y, czyli amerykańskie systemy artylerii rakietowej wysokiej mobilności. Tokio ma pełnić funkcję zaplecza logistycznego dostarczającego paliwo i amunicję. W odpowiedzi ChRL i Rosja przeprowadziły wspólny powietrzny patrol nad Morzem Japońskim, jednocześnie naruszając strefę identyfikacji obrony powietrznej (ADIZ) Korei Południowej bez wcześniejszej zapowiedzi.
2 grudnia
Stany Zjednoczone wprowadziły ograniczenia na dostawy z Chin półprzewodników. Mają one dotknąć aż 140 firm w tym m.in. przedsiębiorstwa Swaysure Technology Co, Si’En Qingdao, Shenzhen Pensun Technology Co i Naura Technology Group,. Sekretarz handlu w USA Gina Raimondo powiedziała, że działania te mają na celu powstrzymanie ChRL przed ulepszeniem jej branży produkcji półprzewodników, która według niej ma być użyta do rozwoju przemysłu wojskowego.
3 grudnia
Chiny w ramach odpowiedzi na restrykcje ustanowione przez USA wprowadziły zakaz eksportu pierwiastków takich jak: antymon, gal, german do Stanów Zjednoczonych. Gal i german są używane do produkcji półprzewodników, a antymonu z kolei używa się w przemyśle militarnym do produkcji m.in. nabojów. Wprowadzono także restrykcje dotyczące eksportu grafitu do USA, który wykorzystywany jest w produkcji baterii do samochodów elektrycznych. Wprowadzone obostrzenia są kolejnym elementem rywalizacji technologicznej między dwoma państwami. W USA wzbudziły one niepokój, że kolejnymi pierwiastkami, które zostaną objęte embargiem mogą być nikiel i kobalt, które są kluczowe dla amerykańskiej branży technologicznej.
5 grudnia
W związku z ogłoszeniem przez USA kolejnej rundy sprzedaży broni do Tajwanu, chińskie MSZ opublikowało komunikat, w którym uważa, że działania te ponownie uderzają w wskazywaną przez Państwo Środka zasadę Jednych Chin oraz uderzają w wypracowane w 1979 roku zasady wzajemnych relacji między Pekinem a Waszyngtonem.
W związku z powyższym Chiny nałożyły sankcję na 13 amerykańskich firm produkujących broń w tym: Teledyne Brown Engineering, Inc., BRINC Drones, Inc., Rapid Flight LLC, Red Six Solutions, Shield AI, Inc., SYNEXXUS, Inc., Firestorm Labs, Inc., Kratos Unmanned Aerial Systems, Inc., HavocAI, Neros Technologies, Cyberlux Corporation, Domo Tactical Communications, i Group W.
W ramach sankcji ich wszystkie aktywa znajdujące się na terytorium ChRL będą zamrożone. Ponadto wszystkie organizacje i podmioty indywidualne w Chinach będą mieć zakaz dokonywania z tymi firmami transakcji, podejmowania współpracy czy jakichkolwiek aktywności.
13 grudnia
Chiny i Stany Zjednoczone odnowiły podpisaną 45 lat temu umowę o współpracy w dziedzinie nauki i technologii, która wygasła w sierpniu 2023 roku. Po miesiącach negocjacji strony zdecydowały się ją podpisać na 5 lat. Pekin i Waszyngton mają według niej współpracować w dziedzinie rozwoju AI i komputerów kwantowych.
27 grudnia
W związku z dalszym wspieraniem Tajwanu przez USA i przyjęciem przez nie “National Defense Authorization Act for Fiscal Year 2025”, który ponownie uderza w zasadę Jednych Chin, ChRL objęła sankcjami kolejne amerykańskie firmy w tym: Insitu Inc, Hudson Technologies Co, Saronic Technologies Inc, Raytheon Canada, Raytheon Australia, Aerkomm Inc, Oceaneering International, Inc.
Foto: PAP/EPA
Comments are closed.